KARITELA

Bangraw: An Kumpletong Edisyon

2009-10-07T20:04:00.000-07:00

Antabayan an pagluwas kan kumpletong edisyong kan Bangraw Magazine. Collector’s item ining hardbound 12 issue copy kan Magazine. Magpareserba! Magbakal! Limitado sana an kopya! Text Esting sa 09124109835 para sa saindong kopya!

KUN TUNINONG ASIN MADIKLOM

2009-06-15T17:51:00.000-07:00

kun tuninong
asin madiklom
an banggi
dai maghadit,
dai matakot.
dai ako nawawara,
dai ako nagagadan.

kun ako tuninong,
pirmi ta kang iniisip,
pirmi ta kang hinihidaw.

tinatanaw ko an dalan
asin hinahalat ko an bangraw
nin huli ta an satong natad,
dakol nang kalilingaan.

yaon sana ako diyan.
yaon ka sana diyan.

kun banggi asin mabituon
an langit, tuninong
akong minatukaw.
sa gilid, naririparo ko
an saindang mga silyab.
sa gilid namamaana ko
pati pagkurit kan mga bulalakaw.

Noy, iba an liwanag
na bakong gikan
sa aldaw o bulan.
nakakasula.
asin minsan
arog kita kaiyan.
arogna baga kita kaiyan.

sa tuninong asin madiklom
na banggi,
sa mga oras na siring kaini
nahihiling ta an satong
mga sadiri.
nakabatay an mga bitis ta sa daga
nagkakawat sa mga doot,
nakikilapagan sa mga lukton,
nakikitusayan sa mga limingaton.

yaon pa kita sa daga
dawa ngani langit
an paghiling sato kan iba.

DORA ALA BONA

2009-02-13T14:45:00.000-08:00

Rinapas, rinapado
ni Dora
an naparuab
na baruknitan.
Daing aser su giprad—
baralik, barakrus,
gururis,gurunit,
bururak siyang
nagruab mantang
minumuda asin
inoorag-oragan.
Nguragan pa
kan parik-patik na.
Karaka, kirilay na,
Labo labo pa
sa pagigin kirida.

Enero 31, 2009
9:10 n.b.

AN TABILI SA SANGKI

2009-02-13T14:40:00.000-08:00

Sa may bubon,
nakilhagan
an nag-aamarilyong
tabili na naitapsak
kan tubig asin laboy.
Gayod kun siya yaon
sa sakong abaga,
mamumula man
an minaputi-minaitum
niyang kublit.
Balbal an kalag
kan an dapan
pinaadudos
an naglalataw-lataw
na sangki.
Sarong segundong
nawara an Diyos,
sarong segundong
nagpundo an hangos
dangan an gabos
luway-luway
na minabalik
sa dati.

Enero 31, 2009
5:45: n.h.

saen mababasa an sakong mga rawit-dawit asin osipon?

2009-02-01T17:51:00.000-08:00

Sa mga eskewla kong naghahapot kun saen napublikar asin saen mababasa an sakuyang mga sinurat, uya po an kumpletong lista:

BIKOL POEMS

1. Abiso sa Nguhod - Salugsog sa Sulog, 2005
2. Aldaw na Silensyo, Sa mga - Bikol Reporter, Peb. 6, 2005
Burak, Marso 20, 2008
3. Alulunti - Aniningal, Pebrero 2, 2006
4. Aroawto - Mini-Mag, Hunyo 2004
5. Askad asin Lugad - Muse Apprentice Guild, Spring 2003
Makata, Enero 2004
6. Bado - Burak, Disyembre 2005
7. Bakasyon - Sarong Rambong na Burak
Aniningal, Marso 2, 2006
8. Bakunawa - Mini-Mag, Hunyo 2004
Burak, Disyembre 15, 2007
9. Barokikik kan Igualdad - Sarong Rambong na Burak
Torch, Hunyo, 2002
Makata, Agosto 2003
10. Bayonet - Bangraw, Pebrero 2004
Emanilapoetry, Mayo 8, 2004
Mini-mag, Hunyo 2004
11. Binutong - Mini-Mag, Hunyo 2004
Burak, Pebrero 15, 2006
12. Bot-bot Kuwaw - Burak, Mayo 20, 2008
13. Bulalakaw - Bicol Mail, Agosto 19, 2004
Aniningal, Agosto 24, 2006
Burak, Nobyembre 20, 2007
14. Buradol - Aninngal, Oktubre 5, 2006
15. Caryated - Bangraw, Hunyo 2004
16. Dai Inakong Pagsolsol - The Knight, Okt. 1995
17. Daing Supog - Paburukadon Sanggatos na Burak
Aniningal, Nobyembre 9, 2006
18. Distansya - Bangraw, Enero 2005
An Maogmang Lugar, 2nd Sem, 2006
19. Domingo - Mini-mag, Hunyo 2004
Burak, Oktubre 30, 2007
20. “Earth” ni Alexander Dovshenko, Sa - Aniningal, Marso 22, 2007
21. Gabos, An - Aninngal, Abril 5, 2007
22. Gatos-gatos na Mamahalon na Sapatos - Bikol Reporter, Disyembre 5, 2004
Bangraw, Okt.-Nob. 2004
23. Ginikanan nin Pagtubod - Bicol Mail, Agosto 19, 2004
Burak, Disyembre 10, 2007
24. Gira Kan Bikol - Bicol Mail, Agosto 19, 2004
25. Gud Taym! Nays Dyaming na Nayt Layp! - Makata, Hulyo 2003
26. Gurang Ibarangbang, An - Bangraw, Abril 2004
27. Habo Kong Makisabay - Aniningal, Enero 11, 2007
28. Haen ka na Baya, Kakawat Kong Padaba - Bicol Mail, Agosto 19, 2004
29. Haiku: Doble –Karawake - Aniningal, Oktubre 12, 2006
30. Haiku: Ki Kristo - Burak, Enero 20, 2008
31. Haiku:Piestang Marupit - Paburukadon Sanggatos na Burak
32. Haiku:Tanog Eko - Burak, Okt. 15, 2004
33. Halod - Bangraw, Hulyo-Agosto 2004
34. Halipot na Osipon kan Pintor Na si Pancho Piano, An - Paburukadon Sanggatos na Burak, Muse Apprentice Guild ,Tag-init, 2003
35. Hamag na Rawit-dawit Ini, An - Bikol Reporter, Abril 2, 2006
Burak, Hulyo 30, 2006
36. Hamot Kang Hawak - Burak, Agosto 30, 2007
37. Harak-harak kan Apat na Lalawgon sa Laog kan Faculty Sa Sarong Unibersidad
Sa Syudad kan Naga, An - Bikol Reporter, Mayo 23, 2004
38. Hibi kan bagong Mamundag Na Aki, An - Aniningal, Hunyo 15, 2006
39. Hilinga - Aniningal, Mayo 3, 2007
40. Hinugop-Hugop, Sa - Burak, Disyembre 10, 2006
41. Huebes Santo - Sarong Rambong na Burak
42. Huri Mong Banggi sa Enot Kong Pagbisita, An - Burak, Balay Ibalon, Legazpi and Ottawa, 2004
43. Ibalon - Bangraw, Sep. 2004
44. Ika base sa Cartoon ni Lurie - emanilapoetry
Mini-mag, Hunyo 2004
45. Ikaduwang Banggi, Pakatapos
Nin Todos Los Santos - Letra, Nob. 1999
46. I Ko Na Amo Lab - Aniningal, Agosto 3, 2006
46. Imang - Burak, Oktubre 10, 2008
47. Inang Mamomoton, Inang
Maheherakon - Bikol Reporter, Sep. 14, 2003
The Paper, Sep. 11, 2003
48. Ina sa Mahal Mong Kaaldawan - Bikol Reporter, Sep. 9, 2001
The Paper, Sep. 11, 2003
Aniningal, Septyembre 14, 2006
49. Init Kan Sirang Asin Tagubtob
Kan Daghan - Bikol Reporter, Nobyembre 20, 2005
Aniningal, Enero 18, 2008
50. Isaw asin Serbesa - Burak, Pebrero 14, 2007
51. Istaring: Priscilla Almeda - Letra, Nob. 1999
52. Kabakab - Aniningal, Hulyo 6, 2006
Burak, Disyembre 5, 2006
53. Kaidto Kun Piyestang Gadan - Burak, Enero 10, 2008
54. Kalayo sa Malipot na Batbat - Burak, Hulyo 31, 2008
55. Kamagong - Burak, Agosto 12, 2005
56. Kan Ikasal si Lola Igle - Burak, Enero 5, 2009
57. Kan Kitang Duwa Aki Pa - Burak, March 1, 2005
Emanilapoetry, Mayo 31, 2004
58. Kan Namundag Ka - Bicol Mail, Pebrero 16, 2006
Aninigal, Marso 29, 2007
59. Karibay - Aniningal , Abril 19, 2007
60. Karitela nin Sakong Tataramon - Bikol Reporter, Hulyo, 6, 2003
Makata, Hulyo 2004
Aniningal, Disyembre 29, 2005
61. Kasimbagan - Burak, Nobyembre 5, 2007
62. Kaskas na Taraasan nin Tingog, Sa - Bicol Mail, Agosto 19, 2004
63. Kawayan, Duros asin Uran - Makata, Pebrero 2004
emanilapoetry, Mayo 2004
Mini-mag, Hunyo 2004
Aninigal, Sep. 28, 2006
64. Keanna - Aniningal, Mayo 10, 2007
65. Ki Irina Ratunshinskaya - Bikol Reporter, Enero 30, 2005
66. Klasrum - Paburukadon Sanggatos na Burak
67. Konbersyon - Sarong Rambong na Burak
Our Own Voice, Marso 2004
68. Kon-Tiki - Bikol Reporter, Marso 11, 2007
69. Kulagbaw sa Kurtina - Bicol Mail, Adosto 12, 2004
Anininga, Agosto 17, 2006
70. Kun Ako Atol - Mini-mag, Hunyo 2004
71. Kun Ano an Tinitingag - Bicol Mail, Agosto 24, 2004
Aniningal, Abril 20, 2006
72. Kun Ika Anggot - Burak, Disyembre 8, 2004,
Bicol Mail, Hunyo 9, 2004
Mini-mag, Hunyo 2004
73. Kun Ika an Kabikolan - Aniningal Agosto 31, 2006
74. Kun Kita Sanang Duwa - Aniningal, Marso 15, 2007
75. Kun Ako Madulok - Burak, Hunyo 30, 2008
76. Kuta na - Mini –mag, Hunyo 2004
Burak, Disyembre 25, 2008
77. Kuratsa - Abyss, Enero 2004
78. Kwatro - emanilapoetry, Mayo 8, 2004
Burak, Enero 20, 2007
79. Lamay - Mini-Mag, Hunyo 2004
La Civilizacion Tarasca,Sa - Nobyembre 10, 2008
80. Lanit sa Sakong Isip - Burak, Nob. 15, 2004
81. Lasngag - Aniningal, Abril 27, 2006
82. Lastiko nin Maestra - Kadunong, Hunyo 1994
83. Letra kan sakong Halipot
Na Osipon, Mga - Paburukadon Sanggatos na Burak
Aniningal, Enero 19, 2006
84. Liwanag sa Puro Kan Dalan, An - Burak, Disyembre 31, 2007
85. Madya na sa sakong Barsa - Aniningal, Mayo 25, 2006
Burak, Enero 15, 2009
86. Magigin Nang Maogmang Lugar
An Bilog na Kabikolan - Bicol Mail, Agosto 19, 2004
87. Mahadok na an Sirang - Letra, Abril 2001
Aniningal, Pebrero 9, 2006
88. Mantang Nagduduyan - Bikol Reporter, Agosto 21, 2005
Aniningal, Mayo 5, 2006
89. Mantang Naisasabi pa - Bikol Reporter, Pebrero 12, 2006
90. May Aloy an Saimong Pagkamoot - Burak, Marso 20, 2005
91. Nag-uran Yelo sa Marupit - Vox Bikol, Hulyo 7, 2008
92. Nuarin? - Paburukadon Sanggatos na Burak
Muse Apprentice Guild, Tag-init, 2003
93. Oedipus - Bikol Reporter, Septyembre 2, 2007
Burak, Agosto 20, 2008
94. Olor na Pinahid ni Nanay Mo, An - BURAK, Sept. 20, 2005
Bikol Reporter, Abril 18, 2004
Emanilapoetry, Mayo 21, 2004
Aniningal, Hunyo 1, 2006
95. Opps! Pssst! - Aniningal, Abril 12, 2007
96. Pag-agom Bakong Siring
sa Kakanon, An - Burak, Peb. 10, 2005
Aniningal, Marso 9, 2006
97. Pag-andam - Burak, Sep. 1, 2004
Aniningal, Pebrero 2, 2006
98. Pagbasol sa Nagpadakula - Aniningal, July 27, 2006
99. Paghanap Trabaho Sarong Rambong na Burak
100. Pag Naminsan Ka - Aniningal, Pebrero 8, 2007
101. Pagpukan, Sa - Aniningal, Marso 8, 2007

102. Pagsusumamo - Makata, Hulyo 2003
103. Pakikiolay - Aniningal, Hunyo 29, 2006
104. Pakol na Gikan sa Nawarang
Sundang, Mga - Mini-mag, Hunyo 2004
Burak, Marso 31, 2006
Aniningal, Agosto 10, 2006
105. Pamahaw - Sarong Rambong na Burak
Balay Ibalon, Legazpi and Ottawa, 2003
106. Pamamaaram Kan Ina
Sa Aki niyang Iwawalat, An - Aniningal, Enero 26, 2006
Bikol Expose, Enero 26, 2006
107. Pamasahe - Mini-mag, Hunyo 2004
Burak, Agosto 20, 2007
108. Pancho - Muse Apprentice Guild, Tag-init 2003
109. Pansit Canton - Burak, Nobyembre 25, 2008
110. Para-Ikit, Sa - Bikol Reporter, Nobyembre 6, 2005
111. Paranoia - Burak, Septyembre 14, 2007
112. Para sa Reyna kan Kabikolan - The Paper, Sep. 11, 2003
Aniningal, Sep. 7, 2006
113. Pelikulang La Passion de Jeanne
D’ Arc, Sa - Aniningal, Hunyo 7, 2007
Aniningal, Mayo 17, 2007
114. Picture Taking - Aniningal, Pebrero 5, 2007

115. Pinagrok - Paburukadon Sanggatos na Burak
Bikol Reporter, Nob. 17, 2003
Makata, Hulyo 2003
Our Own Voice, Marso 2004
Aniningal, Enero 5, 2006
116. Pitikon Mo - Burak, Okt. 23, 2004
117. Poster Parents - Aniningal, Hulyo 27, 2007
118. Puling Sa Mata, Mga - Aniningal Sep. 21, 2006
119. Purisaw - Burak, Oktubre 31, 2005
120. Ratsada nin Manrarawit-dawit, Sa - Bangraw, Marso, 2004
121. Rawitdawit - Bikol Reporter, Nobyembre 19, 2006
122. Rawit-dawit na Hinimo mantang
Nakasakay sa Dyip Haling Centro
Pasiring Concepcion - The Trailblazer, Disyembre 2008
123. Rawit-dawit nin Paraoma - Mini-mag, Hunyo 2004
Aniningal, Marso 16, 20
Burak, Septyembre 30, 2006
124. Reaper ni Winslow Homer, Sa -Burak, Septyembre 05, 2008
125. Ritwal Burak, Oktubre 05, 2008
126. Sabi Ko kaidto, An - Burak, Pebrero 1, 2008
127. Sagrada Familia - Aniningal, Abril 12, 2007
128. Sapatos Burak,Abril 20, 2005
Aniningal, Mayo 18, 2006
129. Sarong Hapon 1 - Bikol Reporter, Hulyo 13, 2007
130. Sarong Hapon 2 - Bikol Reporter, Hulyo 13, 2007

131. Satong Paghampang, Sa - Aniningal, Pebrero 8, 2007
Bikol Reporter, Hunyo 24, 2007
132. Semana Santa - Paburukadon Sanggatos na Burak
133. Sensilyo - Aniningal, Abril 13, 2006
134. Sexy Dancer kan T-Back Paradise, Sa - Makata, Pebrero 2004
Mini-mag, Hunyo 2004
135. Sidok - Bikol Reporter, Enero 22, 2006
Aniningal, Pebrero, 22, 2007
136. Siisay Baga an Babasulon? - Burak, Hulyo 29, 2005
137. Silent Movieng “Wings”, Sa - Bikol Reporter, Disyembre 11, 2005
Aniningal, Enero 25, 2007
138. Si’mong Lalawgon, An - Bicol Mail, Pebrero 16, 2006
139. Siring ako sa Lata - Mini-mag, Hunyo 2004
140. Siring Kaini an Pagkakan nin Tabagwang - Burak, Oktubre 7, 2007
141. Suanoy na Kanta - Aniningal, Disyembre 28, 2006
142. Subi - The Trailblazer, Disyembre 2008
143. Superman Returns - Bikol Reporter, Agosto 6, 2006135. Surat Hali sa Sarong Japayuki Paburukadon Sanggatos na Burak
144. Suwisayd - Bangraw, Enero, 2004
An Maogmang Lugar, 2nd Sem, 2006
145. Tabagan - Bikol Reporter, Abril 15, 2007
146. Tama Kan Ilaw sa Sakong Mantel, An- Bicol Mail, Marso 17, 2004
147. Tama na Kuta - Aniningal, Hunyo 8, 2006
148. Tamanyo nin Katoninongan - Muse Apprentice Guild, Tag-init, 2003
Makata, Enero 2004
Emanilapoetry, Sep. 2003
149. Tano? - Burak, Hunyo 20, 2006
Aninigal, Mayo 11, 2006
150. Tato ni Osang, Sa - Bikol Reporter, May 21, 2006
151. Test - Bangraw, Mayo 2004
152. Tinta kan Bikol - Paburukadon Sanggatos na Burak
Mini-Mag, Hunyo 2004
153. Tres Cantos - Bikol Reporter, Septyembre 30, 2007
154. Tugon, An - Aniningal, Hunyo 22, 2006
155. Turog Na, Padaba Ko - Bicol Mail, Marso 23, 2006
156. Villanelle Para ki Krizelle - BURAK, Disyembre 1, 2004
Mini-mag, Hunyo 2004
157. Villanenelle Para ki Godong
Aka Kirat-kilat - Mini-mag, Hunyo 2004
158. Villanelle Para Sa Dagang
Nagimatan - Bicol Mail, Agosto 19, 2004
Bikol Reporter, Agosto 7, 2005
An Maogmang Lugar, 2nd Sem, 2006
159. Weekend in Marupit - Bikol Reporter, Marso 26, 2006
Aniningal, Mayo 24, 2007
Burak, Agosto 23, 2006
160. Willy - Aniningal, Pebrero 22, 2006

TAGALOG POEMS

1. Alat at Sugat Liwayway, Agosto 23, 2004
Home Life, Marso 2005
2. Awit ng Isang Duwag Liwayway, Marso 1, 2004
3. Disyembre Home Life, Disyembre 2005
4. Dyip sa Aming Bayan Ang Aklat Likhaan ng Tula at Maikling
Kuweto
Liwayway, Marso 1, 2004
5. Inyong Akala sa mga Tulad
Kong Number Two, Ang Home Life, Marso, 2003
Home Life, Oktubre 2001
6. Kapag Namuti ang Langit Home Life, Enero 2004
7. Kaluluwa sa Langit Home Life, Nobyembre 2000
8. Lamay Home Life, Nobyembre 2005
9. Mama sa Dyip, Ang Home Life, Oktubre 2008
10. Maraming Ngiti, maraming Tuwa Home Life, Pebrero 2006
11. Sa Muling Pagputok ng Mayon Home Life, Enero 2007
12. Sulat Mula sa Isang Japayuki Home Life, Septyembre 2004
13. Ulan Liwayway, Marso 1, 2004

ENGLISH POEMS

1. Collateral Damage Sunday Times Magazine, Hunyo 8, 2004
2. The Other Side of a Painter Philippine Graphic, March 22, 2004

STORIES

1. Angungudang Liwayway, Pebrero 18, 2008
2. Godofredo Miclat ABYSS, 2003
3. Ina Sa Sakong Daghan Bikol Reporter, Agosto 15, 2004
4. Suyuan sa Bisekleta Liwayway, Hunyo 7, 2005
5. Pagbaba sa Terminal Kan Pilar ABYSS, 2002
6. Si Koroy asin An Duwang Didit Letra, Agosto 2000

saud

2009-01-23T18:32:00.000-08:00

NARAKDAG AN RUMON NA BALIMBING

2009-01-22T17:54:00.000-08:00

Udto kaidto, dakul na rakdag na dahon sa palibot--may balimbing, may katmon, may kawayan. Bihira na akong magduman sa libod alagad kan aldaw na idto, igwa na kun anong bertud an duros ta ginuyod ako paduman. Garo ako mungaw-mungaw na nahiling ko an sakong sadiri sa atubangan kan puon kan balimbing na dati kong sinasakat kan ako aki pa. Gurang na na apuon na ini, nagdakula nang husay. Sa langkaw asin hibog kan kurubot niyang hawak, garo bako nang matapong hilingon. Garo dawa sa pagkadakula kong ini, sumakat giraray ako, dai na ako masasapi, dai ako mararakdag, dai na ako malalapuan.
Dakul an bungang nagbabayle sa pagkakaduyog kan mga sanga—hurubal, hirinog. Igwa man purutot pa. May mga aldaw na nahihiling ko, dakol rakdag sa palibot asin minsan nahahapunan na dai nasisigid ini ni Tatay. Alagad ngunyan,maramog an natad alagad saro sana an narakdag na bunga.
Pinumpon ko an rumon na balimbing asin hinali an nagdukot na daga sa rungas kaining harani sa tangkay. Nagturo an tagok sa sakong palad asin nagkurit ini pairarum sa sakong mga muro. Napadila ako sa ngimot kan lipot, napahangos ako kan parong.
Dangan, pinahid ko an balimbing sa sakong asul na bado. Saka ko pinangos an an nag-aamarilyong gilid. Nagtaragok lalo an sakong ngala-ngala. Na-isip ko an asin sa garapon na kasubanggi lang ipinalis ni Nanay. Nagsaliot an namit sa gilid kan sakong ngaragngag asin, hmmm, sinurop ko an tagok.
Limang minuto akong nagnguya-nguya. Nagbalik an maoogmang hapon mi kan kakawat ko sa pagdakop alibangbang sa mga kagingking, pagrapas nin talapang, pag-ikit nin sugok nin pato sa irarum kan mga kawayan. Tinupga ko an tulang kan balimbing na natada sa sakong dila. Natapos an hapon.

ki toto

2009-01-20T02:48:00.000-08:00

inako mi ika
alagad an rara
kan simong dila
naglulugad nin ara
o hambog o ara
sa mga buko
mong kautotang dila.
masimot! naguguris
an supog kaining
mga datihan
sa sintunado mong
harak-harak.
siisay baga
an may kapot
kan lubid
kan kampanaryo
kan naga?
bakong ika, noy!
an lagting
kan bagting,
an ragaak
asin lupak,
sasaramahon
kan samong ganot.
bakong, simo noy,
dai mo makakakapa
an tunay na korte
na muya samo
kan binibisto ming
bathala.

enero 20, 2009
6:48 n.b.

suarin naggurang

2009-01-16T17:26:00.000-08:00

nagpagtuma nin buhok,
nagpabatak nin pisngi,
nagpa-ahit nin kiray,
nagpakabit nin pirok,
nagpatangos nin dungo,
nagpapula nin nguso,
napabatak nin liog,
nagpabawas nin bilbil.
nagsulot nin silag,
nagkalson nin mahimpis.
Nay! Dai pa ngani
na-aanibersaryo si Tatay!
sa edad mong iyan?
Saimo ko man sana nadangog,
"Suarin naggurang,
saka an pagharang."

enero 17,2009

AGUA BENDITA

2009-01-15T22:52:00.000-08:00

Nagkalayo an saldang
asin an gabos na kublit
nagkarigos nin ganot.
Nagtatarakig an mga ngabil,
nagkiridit an mga liog
asin naghignit an mga liya-liya--
sa bilbil, sa tulak,
asin sa interong habayan.
Hinalat kun maligwak sa balde
an maluyang turo kan tubig.
Agua bendita.
Mababawasan daw an paha
kun an bulos nagkakalaga-kaga?
Pano an balde,nakalataw an tabo,
an tubig dai maibubo.
An parong, an hangos,
naghahaharapagan na
sa sadit na kwarto.
sa pagkatukro,
nawagwag an pantalon,
nahulwa an bulsa,
naragdak an santo rosaryo.

Enero 16, 2009

luyos an dahon kan eugenia

2009-01-15T02:03:00.000-08:00

Nagbuhat akong amay.
Marumarum pa an natad
alagad an sakong balintataw
nakatalanhok na
sa bilog na kuron.
Sinigid kan paghiling
an mga nag-aamarilyong dahon.

Nagluyos an eugenia.

Napadali an seremonyas
na gawi aga-aga.
Pakatapos, tiniklop
an gayad kan pantalon,
sinukbit an bag
asin naglitigit an tagyag
sa pag-apod kan dyip.

Bwiset! An swelas
kan segundamanong sapatos,
tukal!

Nagkikiad-kiad akong buminalik.
Binadag an bag
asin sa cellphone na lowbat
nagtalanhok nin hararom
an hiling.

Napahangos.

Binugnot ini
sa pagkakasaksak,
binukasan--apat an message,
tulo an miss call.

Naghalat liwat dyip.
sa gilid kan kudal
luyos an dahon kan eugenia.

Enero 15, 2008

GURANO AN KANTIDAD KAN TAWO?

2009-01-08T17:44:00.000-08:00

kun mahihiling mong
warasak an mga edipisyo,
sa palibot puro nang aso,
nagbuburulid-bulid an mga tawo--
mayong payo, mayong kamot,
dugo ninda nagwarairak na gayo,
an iba pinangkarigos na nin tudo,
mahapot ka:
gurano an kantidad kan tawo?

madali an mag-iriwal,
madali an magpugti nin buhay.

kun mahihiling nindo,
mga gurang nagsusurihaw,
mga aki nagngangarangaw,
mga may lugad nag-aagrangay,
mga doktor narurungaw,
mahapot kamo:
gurano an kantidad kan tawo?

madali an manlugad
alagad haloy an magpa-umay.
an ibang lugad, panhabang buhay.

mga peste daw na maaapod
kun bako pa man siring sa mga kino
na nagraraot kan mga paroy,
o mga kuratsa sa plato o kaldero
na an dara hilang na perwisyo
o aloy sa sirong o lanob
na ngunyan nakantindog
atyan pa naduunan marugbaan.

bakong solusyon an bomba!

Pasabuga
asin maghapot ka:

gurano an kantidad kan tawo?

Enero 9, 2009
10:00 n.a.

AN PAGSARA KAN TAON

2009-01-06T17:53:00.000-08:00

Arog kaini isasara an taon:
mabakal ubas sa saod
ta bibitayon sa may pinto.
Masabwag sensilyo sa atop
asin mga kiat-kiat man sa salog.
Mahanda ng ispageti
asin keyk gikan Romero.
Pag-abot alas dose ,
Masabrit binggala,kwitis,
Trompillo asin silver na sputnik.
Pagkaaga, naghuradhurad
an saimong padi sa kaiinom
diniskitahan an adidas
mantang nagwawasiwas pla-pla,
Nagwalwal an dila kan aki
Sa katotorotot. Dai man lang
nakilhagan an mga santa.
Nagkapurundi an mga bombilya.
Dangan naghasayhasay an burat
Asin labo an pagsuka sa tinampo.
Pag-abot nin petsa unong aga
madildil nin asin,
mayong kabisto, mayong pakiaram,
garo sinda na sana an tawo
sa enot na aldaw kan Enero.

uran sa otsenta-eotsong mata

2009-01-06T17:32:00.000-08:00

Malipot an sementong salog. Sa paglakdang niya, pinamati niya--ako an reyna! Alagad dawa siring, aram niya, dai niya aram kun pano pagpapasensyahan kan otsenta-eotsong mata an malumanay niyang taram. Aram niya, dai pa unkwarto kan dapat na madangog kaining mga nagsusukol sa saiyang isip an pwede niyang maitao. An mga hapot gayod--Marumarom man gayod an utak? Maragsik man gayod siring sa nag-uulaptik na bagang suro sa barbekyuhan ni Ondeng?. Ah, sabi niya, tibaad dai man mariparo kan mga matang buklat man kuta kndi buta huli sa kapagalan maghiling kan mga ngimot na nag-iimot-imot, miriminto, oras-oras. Ngabil na nganga sanang nganga.
Ngunyan, ibang ngimot an nahihiling. Naghihibot na siring sa hinayop na lubot kan manok an mga ngabil kaining baguhan na mataram--alagad bakong siring kakusog. Malumbay. Malumbay. Asin dawa malumbay, makaskas an tagubtob kan daghan. Kun igwang istetoskop, madadangog an karandol kan saiyang daghan--ay sus!--garao karandol kan nagdadaguldol na halanuhan kan saiyang ina.
Pwersado man saiyang hadit. Duwa sana baya an pwedeng mangyaryi. Madaog on mandaog. Pirit niyang tinukudan an tindog, pirit niyang hinignit an nguso.
"Class, Im Diana. We will be together for two weeks."
Nagtuninong diit. Sinkroniko an mga higing kan duros asin awtmatiko an bolyum kan madangog an adudos kan "s" asin preno kan punto. Dangan ribok na dakol, ribok na halawig.
Dai na siya nakabawi. Nagkusog an uran. nag-apgi sa bintana. Nagturo an saiyang luha.

An grotto asin an mga grasya sa buhay ko

2009-01-05T17:53:00.000-08:00

Kan manggana ako sa gawad komisyon kan Disyembre, nagpagibo ako ni grotto sa samong natad bilang pasasalamat baga sa grasyang nakua. Nagbakal akong novena ki Sta Lourdes asin duwang banggi na kaming nagadyi ni agom. Nagpapasalamat ako ta igwang dakulang milagrong itinao tulos sako an pagsarig asin pagtubod kong ini. (Sako na sana gayod an dakulaon na bagay na itinao sako kan Kagurangnan.) Basta an mahalaga, sa buhay ko, pirang beses ko naman nanggad napatunayan na yaon SIYA sa panahon na nasasakita ka, nagagabatan ka asin ulay mo katapsan na kan kinaban.

Si Acel palan ining nakatindog,pamagkin ni agom, nabakasyon samo kan bagong taon. Nagposing sa bagong pagibong grotto ta mawot daang ipahiling ki Mama niya pag-uli niya sa Cavite. Dai ka nag-aaram ACEL,nasa blog ko na an retrato mo. Hehheehee.

ANG SIMULA

2009-01-05T17:52:00.000-08:00

Hindi ka bison
na kakayanin
ang lamig
kaya napag-isa
ang ating mga dibdib.

At ngayong gabi,
walang yelo ang takot
ng iyong yakap.

Kidlat sa bilis
ang iyong hininga
habang dumadampi
ang aking mga labi
sa iyong batok,
pisngi, dibdib, at puson.

Pagkabasag at kirot
ang simula ng lahat.
Kagat-labi
kang umimpit.

Pagkuwa’y kasiyahan
ang umiral.
Salit-salitang ungol lamang
ang senyales ng silakbo
ng ating pagkamangha
sa madilim na silid na ito.

Tanging mga nagsasayawang
katawan natin
ang nagdidikta kung paano
at kung alin ang tama.
Tanging katawan rin natin
ang uunawa sa pagal
nating pagbulagta.

RAWIT-DAWIT NA HINIMO MANTANG NAKASAKAY SA DYIP HALING CENTRO PASIRING CONCEPCION

2009-01-05T17:51:00.001-08:00

Pinasa an salming,
tinupak an semento,
asin tinuklab
an madisenyong lanob
kan dating sinehan
na kaidto pirming
istanding rum.
Ipinako sa kudal an,
“Close for Renovation”.
Sa kataid,
Natikdag an lanob
kan kubong
baralikwas an atop,
dai pa nahirahay
puon matapos
an makusog na bagyo.

Marso 24, 2008, 2:00 n.h.

SUBI

2009-01-05T17:50:00.000-08:00

Kan aki ako, sabi ni Tatay,
dapat daa kalkulado ko
an gabos na mga bagay-bagay.
Makaisip daa akong magsubi--
bako sanang basta subi, kundi
subing an kakan gulpi.
Tay, sa buhay ngunyan, masakit
kalkulahon an mga bagay
na huna mo tama alagad sala,
idtong huna mo dakul
alagad diit. Mapanlinlang na
an kinaban, Tay. Mala ta an gabos
nadadaya. Mas nakakasubi
an mga madaya asin an honesto
pirming nakakakanan. Saro, duwang
tira, talang na. Ni makasubi,
masakit na. Pasakit na pasakit
na Tay, maski an magtira.

maogmang nagtiripon kami kan pasko

2009-01-05T17:42:00.001-08:00

KI SARYO, EDAD 5

2009-01-05T17:41:00.000-08:00

Gayod, ginudgod kang gayo
Kan nagsusurihaw na ilaw,
Nagdadarasmagang burak,
Asin naglalabyugang kurtina.
Kinabray mong marhay
An girigitara mong marara
Sa liriko mong maribong.
Nagralakbang an ngabil sa ngirit
Kaining dating mga murusdot
Asin nagdodolorosa mong lola.
Nag-iwad-iwad kang garo
Dancer ni Willie sa TV
Asin dawa siblag an simong boses,
Great performance ini
Sa naghahambog mong ama
Ginibo mong entablado
An hagulgulan
Kaining mga nabayaan.
Garo bumuhat an nakahutad.

Disyembre 29, 2008

Gawad Komisyon 2008 Winners

2008-12-04T19:57:00.000-08:00

This is from Karangahan.multiply.com:

IN a letter dated December 1, 2008, the Sentro ng Wikang Filipino (Center for Filipino Language) bared this year's Gawad Komisyon winners:

Pagsulat ng Tula (Poetry)

Unang Gantimpala (1st Prize) – Mr. Owen L. Del Castillo (Pilar, Sorsogon)
Ikalawang Gantimpala (2nd Prize) – Mr. Sonny C. Sendon (San Nicolas, Iriga City)
Ikatlong Gantimpala (3rd Prize) - Mr. Adrian V. Remodo (Pacol, Naga City)

Pampalubag-loob (Consolation Prizes):

Mr. Jovert R. Balunsay (Sto. Domingo, Albay)
Mr. H.Francisco V. Peñones (Sta. Cruz, Iriga City)
Mr. Eduardo E. Uy (Ariman, Gubat, Sorsogon)

Pagsulat ng Maikling Kuwento (Fiction)

Unang Gantimpala (1st Prize) – Mr. Estelito B. Jacob (Camaligan, Camarines Sur)
Ikalawang Gantimpala (2nd Prizes) – Mr. Rodel D. Añosa (Sawang, Aroroy, Masbate)
Mr. Jaime J. Borlagdan (Bombon, Tabaco City)

Ikatlong Gantimpala (3rd Prize) - Mr. Mr. Owen L. Del Castillo (Pilar, Sorsogon)

Pampalubag-loob (Consolation Prizes):

Dr. Eden K. Nasayao (Arimbay, Legazpi City)
Mr. Xavier L. Zamora (Sagpon, Albay)
Mr. Alex Michael S. Boribor (Pioduran, Albay)

Ang araw at venue ng paggawad ng parangal ay ipapaalam na lang sainyo pagkatapos ng pagpapatibay ng Komisyon sa Wikang Filipino. Sa mga hindi po pinalad na manalo, tanggapin din po ninyo ang aming taos-pusong pasasalamat at pagpupugay sainyong paglahok sa paligsahang ito.

Dios mabalos saindo gabos!

Lubos na gumagalang,

ALWIN N. NAPOCAO, MAEd
Direktor

WE ARE THE CHAMPION

2008-08-22T23:10:00.000-07:00

minsan kampante
ta beterano,
gabos varsitarian
dangan defending
champion.
but we are the champion.
bako sa swerte,
bako sa huna-huna
kundi sa determinasyon.
dakula an sarong punto.
sarong punto ining
mahurok sa historya
na habambuhay
marurumduman
kan mga napaas
ngunyan. ngingiritan
an mga hibi na
dai pwersang magbalik
kun ano man
an mga nakaagi.
sa ngunyan bangungot
an kadaugan.
bilog an bola,
minaligid,
minsan minashoot,
minsan minakuldas,
minauntol,
minadulag.

Brother, My Brother asin an sakong mga drawings

2008-07-30T22:17:00.000-07:00

Sa lunes, itutukdo ko an saro sa mga osipon na sinurat ni Ben Santos, an "Brother, My Bother." Tapos na kami kan nagkapirang osipon ni BNS pati na an "The Day the Dancers Came" kun saen su huring activity iyo an dalanon mi an pelikulang bersyon na pinasubli sako ni EVP, Dr. Lourdes Anonas, aki ni BNS.

Sa pagbasa ko kan "BMB", bigla kong naisipan na magkalkal man sa sakong mga gamit. Nagpuon kaya an osipon sa pagrinsay kan mga gamit na inaanay kan karakter na si Fed--sarong prospesor sa uinibersidad, may agom. Magabat an istorya nin huli ta pano nin kulog-boot sa parte kan narrator na si Fred si Fred, dangan ki Mike, ki Helen, magin sa parte ni Nora asin Rony, gabos ini mga karakter sa osipon. Magabat sa daghan.

Matapos kong basahon an osipon asin mapaghorop-horopan an mga "kulog-boot" na mawot ipasabot kan kagsurat, naisipan kong rungkagon man an sakong mga gamit sa kabinet. Nabutbutan ko su sakong mga drawings--mga clippings kan editorial cartoons asin iba pang drawings kong napublikar sa Blue & Gold (Ateneo HS) asin ibang portraits na pinagkabalahan ko kan mga dekada 90. An mga mga ini nagpagirumdom man sako nin dakol na bagay, siring ki Fred, sa osipon ni BNS.

Saro sa mga paboriton ko kaidtong idrawing. Si Peter Cetera. Magayon kaya praktisan ang mga wrinkles kan mata asin mga liya-liya kan pisngi. Praktisan ko ini bako lang sa charcoal kundi magin sa water color. Kinopya ko ini sa songhits.

Mga caricature ko kaidto sa Blue and Gold.Putot pa kumbaga.

Saro sa mga editorial cartoons ko, manungod ini sa ika-50ng taon kan Ateneo. Sa baba, sarong mini-komiks ko manungod sa AdenU varsity. Gabos ini publikar sa Blue and Gold.

Si Rambo. saro man sa nasunuan kong praktisan ta an shading kan lalawgon bagay sa mga nagpupuon-puon pa lang mag-adal portrait.

Paul Mc Cartney, maogmahon praktisan an mata asin dungo.

NAG-URAN YELO SA MARUPIT

2008-07-09T22:47:00.000-07:00

Alas dos y medya, Nene,
Hunyo otso, dos mil otso,
nag-uran yelo sa Marupit.
Nasa eskwelahan ako kaidto
kaatubang an EVP, seryoso.
Mantang nakatukaw sa sofa,
nirurumdom ko an trabaho ko,
puon agang amay abot banggi.
Dinuduros an sakong isip
kan mga lakaw ko sa pagsurat
kan natatada kong oras
sa sakong agom asin mga aki.
Kinakalu-kago an sakong daghan
mantang sa Marupit palan
nagraralagatak an tipasi nin mga yelo
sa atop, sa bintana, sa tinampo.
Bali na nagruluwasan an mga tawo,
bitbit an payong.
Sa saindang palad sinasalo
an mga yelong mahalnas, nagtutunaw,
nagtuturo, malipot na nagpapaaram.
Kurahaw an madadangog.
Ugdo asin dalagan an mahihiling.
Sa kada natad,an mga dahon
natutugpi sa kusog kan huyop asin hugpa,
baga na pinipitik, pinapaksi.
Asin sa tahaw kaining tapsik asin lasik
halawig an paglamag kan sakong pugol na hangos.
Pano kun--"Esting, mayong iba, Noy.
Ika an may aram digdi; ika an tatao;
ika lang an nagsusurat.
Siisay an ibang maako kaini?"
Kun ini an sakong madadangog,
enot akong matutunaw sa mga yelong
ginuguru-gumsa sa palad.
Mamati ko an tunay na lipot,
na gikan sa langit, makuri an bagol,
malanit. Nagsasaruksok sa laman.
Nagpipirit.

Hunyo 9, 2008, 2:00 n.h.

MGA MAHAL SA BUHAY

2008-06-23T18:29:00.000-07:00

Note: Draft and subject for revision.

Dakul akong mahal sa buhay. Apwera sa sakong agom asin duwang aki, dakul akong mga namutan. Puon kan aki pa ako, nagkakapira nang bagay an nagtatak sa sakong buhay.

Enoton ko an pagpintura.
Grade II ako kaidto kan nadaog ako kan kaklase kong inaapod ming “Jakolabords” sa on-the-spot drawing contest. Manungod idto sa ginibong camping kan Boys Scouts sa Camaligan Central School. Puon kayang Grade I, ako pirmi an gana sa mga drawing contest. Pirmi an sakong gibo an naitatatapil sa bulletin board bilang best artwork. Kaya dai ko maako-ako an kadaugan kong idto na panduwa pa man ngani kun tutuuson dangan real figures su mga drawing ko mantang saiya kiko-kiko asin stick figures. Puon kadto, sinikap kong ako an magin hadi kan mga parakurit sa Marupit Elementary School. Dai man ako napasala. Mala ta ako man an pirming ipinapadara sa mga kontes bako lang sa drawing kundi magin sa academics.
Kan mag-high school ako sa Ateneo, nagin masupgon ako kaidto. Dati kaya, kami an mga maorag-orag sa eskwelahan sa Marupit. Duman ko lang naaraman na sa Ateneo, dakol pa palan mas maoorag samuya. Kaya fourth year na ako kan magin artist ako kan Blue and Gold. Kun bako pa ki Xavier Olin na nagin amigo ko asin nagin maestro ko man sa college, dai gayod ako makakalaog bilang artist kan school publication. Alagad, syempre, dai ako nagpawalat sa mga poster making contests sa eskewlahan. Dai ko lang marumduman kun pira man an nagana ko asin pira man su nagin kadaugan ko. Basta an tanda ko kaidto, kada urulian, nahapit ako sa Master Square asin nag-oobserba ako kan mga parakurit duman. Pag-aabot ko sa harong, gamit an steadler pencil, pinupurbaran ko man arugon an mga istilong naobserbahan ko sa mga nagpoportrait sa Master Square. Hanggan ngnuyan, saray ko pa an natatada-tada kong charcoal portrait ni Peter Cetera, sarong parakanta kan late 80s asin ni Sylvester Stallone bilang Rambo. Si Papa man, pinurot an inapon kong charcoal portrait nin lalawgon niya. Ngunyan, huli ta sinaray niya dawa sa bond paper ko lang idto pigdrawing, ipinakwadro ko lugod. An primero kong suki, si Poy agom ni Virgilio na nag-aarkila kaidto ka Vacion na hostess. Inubos baga kaidtong ipa-portrait an saiyang pamilya, sindang mag-agom dangan mga aki.
Huli sa kamootan ko sa pagdrawing, third year ako kaidto kan maisipan kong mangopya nin painting sa libro. Paborito ko kaidtong kopyahon an mga paitings ninda Constable, Rembrant asin mga pigurang tawo ni Michaelangelo. Igwa ako kaidtong nahiling na hardbound coffee table book nin mga paintings. Muya kong sublion, darahon sa harong tanganing makopya an kada detalye kan mga paintings. Huli ta habong ipadara an libro ta for reference lang daa idto asin not for home use, ginasi ko an pahina na nagin dahilan kan iri-ilaga ko nang ikatalsik sa Ateneo kaidto ta nadakop ako kan librarian na si Mrs. Verrosa. Hunaon mong expulsion an padusa sa siring kadtong gibo. Marhay na lang ta napakiulayan pa kan sakong tugang na babae an nasa Prefect of Discipline. Saro kaya duman sa members cooperating teacher niya, si Mr. Obias kan siya magpracticum sa UNC.
Kan mag-college ako, padagos su sakong pagiging aktibo sa pagkurit. Nagmiyembro ako sa Hablon Dawani. Naglaog akong artist sa The Pillars asin Knight Literary Magazine. Nanggana ako kaidto nin 2nd Place sa CLC Ignatian Painting Contest, DevComSoc Poster-making contest, asin iba pa. Kan mag-cross enroll ako sa UNC, buminali ako sa on-the-spot painting contest kun sain ako an nakakakua nin grand prize.
Bako pa idto, high school pa lang, nagpipintura na ako sa kanbas. Self study lang. Si Bosch, idtong barkada ni Dexter an nag-introdusir sako kan medium na ini kan bumali kami sa painting contest kaidto kan Naga na tig display pa sa Seminaryo. Puon kadto, sinabay sabay ko an charcoal, water color, asin oil. Huli ta mahal an oil asin tela, daing ako makabwelo nin praktis. Marhay na lang, igwa akong barkada, si Dexter asin Noel na medyo may kaya. Sinda an nagbakal sako nin mga materyales sa pagpintura. Sinda an tagabakal, ako man an tagapintura. Sainda an gibo ko, igwa man akong para sako. Tinukduan ko man sinda magpintura, nakanuod man nin kadiit kundi bako talaga nindang hilig kaya dai man naghaloy. Igwa pa akong sarong barkada, si Don. Tinukduan niya akong magpiano, siya man tinukduan kong magpainting. Siya nakanuod magpaint, ako sarong piyesa sana an nanundan asin ngunyan lingaw ko nang tugtugon ta mayo man akong mapraktisan. Siya igwa gamit sa pintura kaya hanggan ngunyan nakakapagpintura. Kaidto, nagpipintura ako nin oil sa canvas na haros 8x14 na piye an sukol. Darakula siring sa sarong bintana kan harong. Malaenlaen—still life, landscape, portrait.

Apwera sa painting na iyo talaga an first love ko, nagkahilig man ako sa musika.
Kan nasa elementary ako, parati kong hinahapit si Vilio para mag-eskwela. Mahilig an ama niya sa musika kaya nagin hilig niya man. Pag minsan na minatambay kami duman, nadadangog mi an paboritong musika kan saiyang ama—Mat Monroe, Engelbert Humperdinck, Tom Jones, Frank Sinatra asin Beatles. Labo an suno-suno mi sa pagkanta minsan mantang nagkakawat nin aroawtong lata o kun dai dyolens. An pirmi niyang sabi kaidto, gusto niya an mga lumang kanta. Timeless. Pirming uso. Pirming suno. Suminakay naman ako sa trip niya, kaya tinuom ko man an mga kantang “Yesterday”, “Release Me”, “The Last Waltz”, “Let It Be” asin iba pa. Kan nagdadakula kami, naghihira an mga hilig mi ni Vilio. Makaluma man giraray alagad sa panahon na idto, garo mga Grade IV, slow rock asin Country Folk Songs naman—Queen, Eagles, saka Nazareth su pinakasuno mi.
Kan magkasuwayan kami ni Vilio, siya sa UNC, ako sa Ateneo, ibang mga musika an kinahiligan ko. New Wave an uso kaidtong panahon. “Wishful Thinking” kan China Crisis, “ Everybody Wants To Rule the World” asin “Shout” kan Tears For Fears, “Always Something There to Remind Me” kan Naked Eyes , “Gold” kan Spandau Ballet, asin “Ghost In You” kan Psychedelic Furs. Apwera kaini, si Decena, idtong kaklase kong baliktad kun magsurat sa notebook, initrudusir sako an mga rockers na arog kan Poison, Guns ‘N Roses, U2, The Cure asin Megadeth. Tanda ko pa kaidto, palibhasa mahilig ako magpintura, nadidisenyo ako nin pwedeng iimprenta sa bado. An iba hand painted na may mga kamoks pa nin mga rockers.
Kundi iyan baga talaga an buhay, nagbabago asin dai ka nakukuntento. Kun ano su uso kaidto sa FM radio, idto naman an kanta ko. Sikat kaidto asin paborito mi kan barkada kong si Mike an FraLippo Lippi, asin Depeche Mode. Nagkarakanta man ako kan mga hits ninda Michael Jackson, Gloria Stefan, asin Debbie Gibson.
Kan mag-college ako, duman ko hinanap kun ano talaga an gusto ko sa musika. Pinurbaran ko pati mga klasiko arog kan mga komposisyon ninda Strauss, Bethooven, Chopin, Mozart, pati idtong ki Levi Silerio asin Joey Ayala. Dinangog ko man an mga kanta ninda Eva Eugenio asin Imelda Papin. Kinarukanta ko man an mga hits ninda Jose Mari Chan, Gary V, Marco Sison, asin Martin Nievera. Nagin paborito ko man si Barry Manilow asin Lionel Richie sa kara-oke.
Sa ngunyan, New Wave remains to be my favorite. Paminsan-minsan, pag nagvivideo-oke ako, dai nawawara sa pilian ko an “Ghost In You” , “Wishful Thinking”, “Gold” , “Together in Electric Dreams” ni Georgio Morodere asin “Always Something There To Remind Me” .
Pero kun hihilingon mo an sakong koleksyon nin kanta, various artists ini. Name it, kumbaga. Garo from sixties to present, foreign o OPM—Manilow, Neil Sedaka, Kenny Rogers, Peter Cetera, Paul Anka, Michael Bolton, Lobo, Regine Velasquez, Celine Dion, APO Hiking Society, Eraserheads, Aegis, RNB asin kun anu-ano pa. Pati idtong mga Vhong Navarro, Willie Revillame, Kim Chu, Broadway asin Nursery Rhymes, igwa kita kaiyan.

Sunod an pelikula.
Nagigirumduman ko, mga pitong taon ako kaidto asin iniiba ako ni Mama sa sinehan. Paborito ni Mama si Nora Aunor asin Vilma Santos. Mala ta idtong Darna at Ding kaidto, palibhasa talsot ako sa mga zombie asin madiklom an sinehan, pinatod ko an sinelas ko asin tinudahan nin hibi tanganing makaluwas na kami ni sinehan. Minsan mga pelikula ninda Dindo Fernando asin Nida Blanca. Mga daragita pa kaidto sinda Snooky Serna asin Maricel Soriano.
Si Papa man mahilig kaidto ki FPJ, Erap, asin Dolphy. Duman ko man pinagsawaan an pandok ninda Paquito Diaz asin Max Alvarado bilang mga kontrabida.
Nagkakapira lang na pelikula kaidto na ako talaga an nag-agdang magdalan. Kan aki pa ako, “Daniel Bartolo sa Sapang Bato” ni FPJ asin “Sisang Tabak” ni Alma Moreno. Kan high school ako, “Dyesebel” ni Alice Dixon, “Bulaklak sa City Jail” ni Nora Aunor. “Bagets” an sikat kaidto, yaon duman si JC Bonin, Aga Mulach, Herbert Bautista, Raymond Lauchengco asin William Martinez. Nagdalan man ako kaidto nin mga pelikula ni Sharon Cuneta arog kan “Babangon Ako’t Dudurgin Kita”, “Bukas Luluhod ang mga Tala”, “Pasan Ko Ang Daigdig.” Dai ko man malingawan an “Blusang Itim” na nasubaybayan ko sa komiks siring sa “Tuklaw” ni Richard Gomez.
Kan high school kami sa Ateneo, uso an free show sa Bichara lalo kun gana sa military parade pag Penafrancia Fiesta. Pirming Ingles ang pelikula. Kami ni Mike Obelidor kaidto an nagkasundo na magparadalan nin pelikula asin minagibo kami kaiyan nin mga summary. Dai ko malingawan an nagkapirang pelikula—“Baterries Not Included”, “Honey I Shrunk the Kid”, “Casper” asin “Back to the Future”. Sa kamuyahan kong makalamang kaidto ki Mike, nagsurat ako sa Home Life Magazine na padarahan ako nin mga summaries kan tigrerebyu nindang pelikula sa Movie Bug alagad dai man ako pinaunrahan. Pinublikar lang si surat ko duman sa Letters to Editor. Biyo pati akong nasupog pero garo proud man na mahiling an surat sa magazine.
College na ako kan nagin adik sa sine. Palibhasa nagmemedyor ako sa Ingles, tinuda-tuda ko an pagdalan nin mga klasik asin mga adaptations kan mga literary classics. Haros kada-Dominggo nasine ako. Nagkapira an dai ko malingawan—“Sleepy Hollow” ni Johnny Deep asin Chritina Richie, “First Knight” ni Sean Connery asin Richard Gere, “Last of the Mohicans” ni Daniel Day Lewis, “Scarlet Letter” ni Demi Moore, “Jude the Obscure” ni Kate Winslet asin iba pa. Sa eskwelahan, tigpadalan samo ni Doods Santos an “Rashomon”, “Wuthering Heights”, “Gone With the Wind” asin iba pa. Si Rudy Alano man, idtong gabos na “Batman” asin “Superman” movies sa mythology class mi.
Nadara ko an hilig na ini hanggan ngunyan. Niradas ko an mga bakalan nin pelikula asin kinukumpleto ko an haros gabos na classics. An kadaklan tabang na marhay sa klase ko lalo na sa World asin English-American Literature.
Sa Shakespeare’s dapatations na lang, igwa akong “Hamlet” ni Mel Gibson asin idto pang ki Laurence Olivier, “Loves Labour’s Lost” asin “Much Ado About Nothing” ni Kenneth Branagh, “Othello” ni Laurence Fishburne, “Romeo and Juliet”, versions ninda Susan Shental, Olivia Hussey, asin Claire Danes, “Macbeth” ni idinerehe ni Roman Polanski, “Midsummer Night’s Dream” na binidahan ni Michelle Piefer? asin iba pa. Haros kumpleto ako nin Arthurian movies—“Camelot”, “Excalibur”, “Merlin”, asin iba. Nakabakal man ako kan “Decameron” asin “Canterbury Tales” na tigdirehe ni Pier Paolo Pasolini. Igwa akong “Doctor Zhivago”, “To Kill A Mockingbird”, “Anna Karenina”, “Wuthering Heights”, “Sense and Sensibility”, “Pride and Prejudice” ,“Jane Eyre”, “Frankenstein”, “Huck Finn”, “The Old Man and the Sea” , “The Snow of Kilimanjaro” asin “For Whom the Bell Tolls”. Kadakol, name them, kumbaga.
Saro sa mga nakaimpluwesya sako tanganing magustuhan an mga maimpluwesya asin critically acclaimed na pelikula iyo idtong paseminar ni Ed Cabagnot sa UNC, idtong Lakbay-Sine. Duman nadalan ko an mga magagayon pang pelikula na luwas sa pag-adal ko nin literatura. Dai ko malingawan idtong “Bicycle Thief”, “Unchin Andalou”, “Raise the Red Lantern” asin “Cinema Paradiso”. Huli kaini, sinikap ko man na makabakal nin kopya arog kan “Kon-Tiki” ni Th, “La Terra Trema” ni Luchino Visconte, “The Spanish Earth” ni Joris Ivens, “La Pasion de Jean D’ Arc” ni Carl Dreyer, “Citizen Kane” ni Orsoin Welled, “Earth” asin ni Alexander Dovzhenko.
Kan nakabakal man ako an librong “The Academy Awards: The Complete Unofficial History” ni Gail Kinn asin Jim Piazza, duman ko man pinunan sungkiton an mga kopya arog kan “Wings”, an pinakaenot na Academy Best Picture kan 1927, “Cimmaron”, an Best Picture kan 1930, “The Life of Emile Zola”, “Gone With the Wind”, “Casablanca”, “All the King’s Men”, “A Streetcar Named Desire”, “The Rose Tatoo”, “Ben-Hur”, “Lawrence of Arabia” , “Cleopatra” asin iba pa.
Niradas ko man an kumpletong pelikula ni Akira Kurusawa. Poon “Rashomon”, dinalan ko idtong “Throne of Blood” , “Dreams”, “The Idiot”, “Seven Samurai” , “Ikiru”, asin “Rhapsody in August”.
Paminsan-minsan, kinukunsulta ko man an libro ni Leonald Maltin. Kadakol akong utang na oras sa koleksyon ko para madalan an gabos.

Sunod ta an pagbasa.
Kan elementary ako, igwa sa harong nin sarong set of Children’s Encyclopedia. Duman ko enot na nabasa an “Gulliver’s Travels” ni Jonathan Swift, “Graden of Verses” ni Robert Louise Stevenson, “Jabberwocky” asin “Alice in Wonderland” ni Lewis Carroll asin iba pa. Kadto pa man, labo na an bulitlit ko nin libro asin tigtatagahiling-hiling ko asin kopya ngani kaidto an “Starry Night” ni Van Gogh, asin “Sunrise” ni Rembrant.
High school ako nagpuon akong magbasa nin Reader’s Digest, Time magazine, Sports Illustrated asin national Georaphic. Idto idtong pagbasang mas dakol an hiling retrato kesa sa pagbasa. Nagbasa talaga akong tultol kan madiskubre ko an librong—“Choose Your Own Adventure” asin “Hardy Boys” an binabasa. Minsan sa batibot harani sa basketball court, sa likod kan wooden building kan Ateneo kaidto, na ngunyan O’Brein Library na, duman ako nagtutukaw para magbasa nin “Choose Your Own Adventure.” Gusto ko idtong librong idto ta may diit na suspense, may diit na daya sa sakong sadiri. Pag an napili kong page, end na kan istorya, minabalyo akong pilian, idtong mapadagos pa an istorya ta habo ko baying pumundo nin basa. Nagbabasa man ako kaidto nin Home Life asin an paborito kong section idtong “Strange But True” asin Movie Bug. Igwa ako kaiyan kaidto nin kumpletong photocopy. Syempre sa klase mi kaidto ki Mr. Abonal, dai ko malingawan an paglapigot ko kaidtong intindihon an old English ni Shakespeare sa dramang “Julius Caesar”. “Oedipus Rex” man kaidto sa Religion class mi ki Fr. Zans. High school pa lang, minabakal na ako nin libro kaidto sa Bookshop asin nagpupuon na akong magkolek. Sayang lang ngani ta idtong first set of books kong “Choose…”, pinanao ko ki Noel asin Dexter na kaidto, Marvel Komiks man an darang inpluwensya sako.
Kan mag-college ako, nahilig ako sa bestsellers, kun anu-ano—John Grisham, Michael Crichton, dangan Sidney Sheldon (palibhasa nagtrabaho ako sa library, su kaiba ko, si Phoebe, kulang na lang pangadiyean an libro ni Sheldon). Kaidto pinirit kong intindihon an “Jurrasic Park” , “Congo” asin “Rising Sun” ni Michael Crichton matapos kong madalan an pelikula. Ki John Grisham man, binasa ko enot an “The Firm” dangan idtong “The Green Mile”. Ki Sidney Sheldon, enot kong nabasa an “If Tomorrow Comes”, dangan “Master of the Game”, “Memories of Midnight”, “The Other Side of Midnight”, “The Stars Shine Down”, asin iba pa. Inubos ko an Sheldon kan panahon na idto.
Binasa ko man nin tuda kan college idtong “The Thorn Birds” ni Collen McCollough. Kaya naisipan ko ngani kaidto na magbakal pang libro niya arog kan “The Grass Crown”, “The First Man in Rome”, “An Indecent Obsession”, “ A Creed for the Third Millenium” asin “The Ladies of Missalonghi”. Sinibot ako ta mahihibog baya apwera kan “The Ladies…”.
Binasa ko man kan college pa ako an “Count of Monte Cristo” , asin “Three Musketeers” ni Alexannder Dumas, an “Les Miserables” ni Victor Hugo, “Tales from Shakepeare” ni Charles Lamb. Asin idto pang mga mahihibog na libro nin literature. Sabay-sabay na dagos idtong mga required readings mi sa literature kun sain an mga binasa ko idtong “Black Boy” ni Richard Wright”, “Annie” ni Jamaica Kincaid, “The Color Purple” ni Alice Walker , “Out of Africa” ni Isak Dinesen”, asin “House of the Spirits” ni Isabelle Allende. Apwera yank an mga plays ninda Ibsen , Miller, asin Chekov asin stories ninda Hemingway, Tolstoy, asin iba pa.
Tapos, ngunyan nagkahilig magsurat—rawit-dawit, osipon, dangan arong kaining mga saysay, nagparadakol na sana baga an sakong libro sa harong asin iba dai ko na nababasa ta mayo nang oras. Kan nahilig ako sa pagrawit-dawit, mga libro nin rawit-dawit asin sakong binabasa. Kan osipon, mag artikulo asin libro sa pagsurat osipon. Never ending an pagbasa ko asibn ngunyan, kun arin si handy, arin si suno ko, arin si required ta itutukdo, iyo an nasa lamesa ko. So blog ko, igwa akong ipinopost na “Book on my Table this Week.”

Sunod an pagsurat.
Dai na akong sasabihon pa manungod digdi. Ining papel asin an sakong mga napublikar na libro asin sinurat an masabi kun ano an mga sinurat ko. An MA Thesis ko na may titulong “Mga Nirukitdukit:Woven Word for Bikol” an masaysay kan creative process ko.

An huri asin kakaibang hilig ko ngunyan—gardening.
Kan Mayo 2008, idtong panahon na nababantog na igwang mga parakuang aki na kuno naglalaslas nin tulak o nanghuhulwat ni mata, nagpakudal kami sa harong. Syempre ta konkreto an mawot kong porma kan kudal, pinagabot mi su mga tanom ni Papang mga variety kan mga inaapod na chickenfoot asin fantasy na codiaeum variegatum o inaapod tang cypress. Namati ko an init kan panahon, palibhasa mayo nang berdeng dahon an nagsasarumsom kan init. Kaya naiisipan kong magtanom-tanom sa gilid kan kudal. Mala ta sa bilog kong pagkanitawo, ngunyan lang ako nagpala ni daga sa likod nin tangkal kan samong kataid tanganing idaga ko duman sa plant box na ipinagibo ko sa gate. Labo su sakong hakot, inabot gayod idtong walong sako. Mala ta dawa nangingini-kini ako kan si mga alulunti asin ulalong nakakaiba sa sakong pagpala, tinuda-tuda ko pa.
Kadto pa man, naoogma na ako sa tinanom. Sa katunayan, high school ako kan pinurbaran kong magparatanom nin bougainvillea asin roses. Kundi kadto, ara-ara lang sa tiyaon kong mahilig magtanom. Muya ko sanang pagpararetratuhon an mga American roses, orchids, heleconia (lalo idtong firebird asin rostrata), purpurata asin iba pa.
Kan enot, sarong klase sana nin tanom an sakong inaataman—euphorbia. Mga walo gayod idtong poon na ngunyan ibinalyo na sa plantbox sa enotan kan gate. Hali an mga euphorbiang idto sa Pili, kan baksyon taon 2005, asin itinanom ni agom sa gomang masetera. Mga saha idtong pigtanom kan sakuyang ama, mala ta nasa disposable glasses idto kan darahon mi sa Marupit. “Euphorbia milii Thai” asin “euphorbia milii ros” an kadaklan kan sahang nakua mi.
Kan ipalaag an tulong pidasong precast asin malaganan nin pasamano, naiisip kong laganan nin mga orchids sa ibabaw kan pasamano. Alagad ta mahal an may burak na, nanghagad ako ki ermanang Diony nin mga supling. Sakata halaba an pasamano kaya naiisipan kong bumakal nin 25 pidasong saradit na plastic na masetera asin tinanoman ko ini nin white angels, piccara, crypthantus cultivar, asin nagkapairang espada (sanseberia?) na hali ki Issa. Tinawan man ako nin Issa nin limang bromeliads—nerogelia fireball asin nerogelia martin gayod idto, duwang saha nin “screw pine” asin dotted na “five fingers”. Nagbakal man akong tulong puon nin “red scarlet” , duwang poon nin “song of korea”, duwang poon nin bottle palm na hawig sa cyrtostachys renda asin nakabakal man ako nin “pokien”. Nakahagad pa ako actually nin mga itatanon na pokien kan magtabas nin mga tanom an hardinero kan UNC. Tinawan niya ako dagos nin tips kun pano idto mabuhay.
Apwera kaidto sa enotan asin tiri-tirasa kan gate, naisipan kung palaganan semento an puon kan tsikong nakatihaya sa likod kan harong ermano. Pinakaputan ko ini nin mga orchids. Nakabakal ako nin vanda asin an iba wild orchids hali sa mga kataid na harong.
Haros aga-hapon kong binibisita an mga tanom ko sa atubangan kan gate. Binububo, dangan sinisirip an mga puro kan puon kun may nagtutubong ugbos o burak.
Padagos su sakong pag-ara-ataman kan mga tanom na ini. Mantang naghahaloy, garo nakukulangan na ako kan mga inaataman ko. Garo gusto kong dagdagan. Garo napapagal akong maghalat kan haloy na pagsupling o paggamot kan mga tanom. Kaya naiisipan kong bumisita sa mga bakalan tanom sa Centro kan Naga. Kaya ngunyan parati kong binibisita an Hardin de Naga, sa kataid kan Frame Up sa Elias Angeles Street, idtong sa Panganiban, asin LCC. Ini an mga kursunada ko asin muya ko pang mabakal—creeping juniper, desert rose, idtong mapulang variety kan cordylines, iba-ibang color nin heleconia asin idtong kapamilya kan pine tree na garo krismas tri. Gusto ko man ipalandscape an enotan kan harong asin laganan grotto.
Kan petsa katurse kan Hunyo, kaidtong naghagad akong tinanom ki Issa, igwa kuta kaming miting kan Kabulig para sa Tigsikan. An problema, kami lang ni Buboy an nag-abot sa harong ni Issa. Nin huli ta dai man nakamiting, sinabi ko na lang ki Issa na mahagad na lang ako nin tinanom. Iyo na ngani idto, tinawan ako ni Issa nin tinanom. Mantang naghahagad ako, nakaistorya si Buboy na haloy na siyang nagpaparatanom nin kun anu-ano man. Mala ta nakumpleto niya daa an variety kan cactus. Siring ki Issa, nakatipon daa siya nin haros sesentang variety nin cactus. Mantang nag-iistoryahan sinda, garo dai pa ako naeengganyo sa ngunyan kan cactus. Palibhasa kaidtong aki pa ako, mahilig man sa tinanom si ermanang Ems asin igwa siya kaidto ning mga tanom na cactus. Garo nagsawa ako.
Sa ngunyan, kadakol pa akong binakal na tinanom. Mapapangirit ka sako huli ta
bago maturog, sisiripon ko an mga tinanon na huna mo baga, ura-urada maburak. Pakamata, mantang bitbit an kape, bibisitahon an tanom na huna mo baga ura-urada masupling an saha. Alagad maogmahon palan kun nahihiling mo na an mga gamot kan orchids nagkakapot na, an saha nagtatambo na asin an puro nagbuburak na. Haros gabos na bago sa tinanom, nahihiling ko asin ngunyan ko na naiintindihan si lola kun tano ta anggot siya pag ginugutol an burak, anggot siya pag nababari an sanga, anggot siya pag natitimakan an saiyang mga tinanom. Ako pati ido na nagsising-singo sa mga bago kong tanom, hinahayo ko tulos paluwas. Habo ko naman kawatan an sakong bola ta tibaad pag-dribble ko, maligidan an sakong mga euphorbia. Siring palan kaini. Siring palan kaini nanggad.

An buhay baya kan tawo, sari-sari an hinahanap. Sari-sari an gusto. Saro man lang talaga an gusto ta. An maogma. Asin an mga ini, gabos ini nagpapaogma sa sakuya.

--o0o--

sarong hapon 2

2008-06-05T00:04:00.000-07:00

sarong hapon
dinapang kan babae
an kano sa van.

"You want it, right?"
sabi kan kano.

nagdalagan an babae
palaog sa Jolibee
asin an gwardya
awtomatik si sabing

"Welcome Ma'am."

Diretso an babae sa CR
asin nagsuka
sa iniduro.

Pakapahid, dagos
dalagan paluwas
asin an gwardya nagsabi,

"Thank you, Ma'am. Come again."

sarong hapon

2008-05-27T19:54:00.000-07:00

sarong hapon
napaksi an gayad
kan sakong pantalon,
naraot an beroli
asin napugti
an sulukan
kan paha kong itum.

gurumos an doot
asin maghapon
tiriklop an dahon
kan mga turog-turog.

dai ninda iginalang
an kopya kong kupkop
sa halipot kong buhok,
nilastaran an sando kong piot,
na nagtatago kan sakong
anggot na daghan.

mayo 27, 2008
10:59 h

haiku 22, 33 & 39

2008-05-09T02:49:00.001-07:00

Tulong Haiku

2008-04-02T01:37:00.000-07:00

Congrats aki Ko!

2008-04-02T01:25:00.001-07:00

Naggradwar si aki(KinderII) kan Marso 27 sa UNC asin nakakua man nin honor. 5th Honorable Mention man, kaya , okey man.

Sa mass, nagbasa siya nin Responsorial Psalm. Kabado ako ta iba su pigpraktisan sa aktwal na binasa alagad dai man baya ako pinasupog kan saiyang performance. Tatao man an aki kaya tigblow out ko man kan sarong aldaw.

ratsada 2008

2008-03-05T18:17:00.000-08:00

ABANGAN

2008-03-05T18:14:00.001-08:00

F. SIONIL JOSE, PANAUHIN SA RATSADA 2008

2008-03-05T18:07:00.000-08:00

Simula ng magtipon ang mga Bikolanong manunulat sa Legazpi City noong 2000 sa Pagsurat Bikolnon, naging kaliwa’t kanan ang publikasyon at pagtatanghal ng mga obra ng mga Bikolano sa loob at labas ng akademya. Isa sa popular na mga gawain ng mga manunulat ay ang pagbabasa ng mga tula ng mga manunulat sa publiko. Kabilang dito ay ang “Supay” ng Aquinas University, “Banggi nin Arte asin Literatura” ng Oragon Republic na ginaganap sa Lolo’s Bar sa Naga City at mangilan-ngilang poetry readings sa Ateneo de Naga, BeanBug at iba pa. Isa rin dito ang taunang poetry reading sa University of Nueva Caceres na dinadaluhan ng mga manunulat mula sa iba’t ibang lalawigan ng Bikol.
Ang salitang “ratsada” ayon kay Malcom Warren Mintz sa Bikol Dictionary ay nangangahulugan ng “a sudden gust of wind,” o “ to come upon, meet or visit without prior notice.” Sa makabagong pakahulugan ng mga Bikolano, ang “ratsada” ay nangangahulugang mabilis na pag-ataki, pagtulak, paglarga, pagharorot, o kaya ay pagsipa. Kung marami ka ring binibitawang salita na halos walang tigil o pahinga, ibig sabihin nito’y niraratsada mo ito. Nangangahulugan na rin ito ng paglipol o pagtudas ng isan bagay. Kaya ang “ratsada” ng mga tula ay isang walang humpay na paglarga, pagharorot, pagtudas, at paglipol ng mga obrang Bikolnon para sa kanilang mga tagahanga.
Ikatlong taon na ngayong ng Ratsada. Sa taong ito, pinamagatan ang okasyon ng “Ratsada 2008: Sarong Hapon nin Rawit-dawit asin Pag-omaw sa mga Parasurat”. Espesyal ang idinaos na pagtitipon ito ng mga guro, estudyante at Bikolanong manunulat sa taong ito dahil naging panauhin nila ang isa sa pinagpipitagang Alagad ng Sining sa larangan ng literatura—si Ginoong Francisco Sionil Jose na nagtamo ng 1980 Ramon Magsaysay Award for Literature, 2001 National Artist Award for Literature, at 2004 Pablo Neruda Centennial Award. Kilala si G. Jose sa mga nobelang “Po-on” , “Three Filipino Women”, “Mass” at iba pa. Ang kanyang mga obra ay naisalin na rin sa higit 20ng lengwahe ng mundo. Dahil ditto, naging espesyal ang Ratsada ngayong 2008 dahil sa pambihrang pagkakataon na magkaroon ng bisita tulad ni F. Sionil Jose. Bukod dito, ipinagdiriwang din ng Unibersidad ng Nueva Caceres ang ika-60ng Foundation Anniversary.
Mula sa kauna-unahang Ratsada, laging binabanggit ng tagapangasiwa na pinamumunuan ni G. Estelito Jacob, awtor ng librong “Mga Nirukitdukit” (NCCA 2005), na idinadaos ang pagtitipong ito bilang paggunita at pagdiriwang ng Buwan ng Arte at Kultura. Lagi’t lagi, kaagapay ng Vernacular Class ni G. Jacob ang College of Arts and Sciences ng University of Nueva Caceres at laging matagumpay sa tulong ng kanilang Dekana, Gng. Divinagracia David, mga guro sa departamento, at lalo na sa Executive Vice President ng University of Nueva Caceres, Dr. Lourdes S. Anonas, anak ng batikang manunulat na si Bienvenido N. Santos. Kaagapay din ng tagapangasiwa ang Kabulig-Bikol. Ito’y organisasyon ng mga manunulat sa Bikol. Layunin ng okasyon na ito na madala sa publiko, lalo na sa mga estudyante, ang mga obra ng mga Bikolanong manunulat na karaniwan ay sa loob ng silid-aralan lamang nababasa, naririning o napag-uusapan. Nais din nitong maipakilala ang mga manunulat sa Bikol, kaya taun-taon, nag-iimbita ang tagapangasiwa ng mga manunulat upang magbasa ng kanilang mga obra. Meet-the-writers ang okasyong ito kumbaga.
Sa nakaarang dalawang taon ng Ratsada, mga kathang Bikol lamang ang binabasa sa okasyon. Ito ang ipinagka-iba nito sa ibang poetry readings na ginaganap sa Bikol. Ngunit dahil sa may bisitang mula sa Manila, ang Ratsada 2008 ay naging isang hapon hindi lamang ng mga tula sa Bikol kundi maging tula sa Ingles o Filipino na pawing salin ng mga orihinal na katha sa Bikol. Kasama sa mga obrang binasa ngayong taon ay ang “Puon Digdi” ni Kristian Cordero, “Ars Poetica” ni Rizaldy Manrique, “An Pagkahapon sa Sakong Banwaan” ni Victor Dennis Nierva, “Magarao” ni Luis Cabalquinto, “Itum” ni H. Francisco Penones Jr, “ Agta sa Burabod” ni Merlinda Bobis, “Sagkod sa Sunod na Oktubre” ni Rodolfo F. Alano, at “Pananarig sa Liwanag” ni Carlo Arejola.
Ang Ratsada 2008 ay pagbibigay pugay na rin sa alagad ng sining na si F. Sionil Jose at maging sa mga manunulat na rin sa Bikol. Ipinakilala ang espesyal na bisita ng Prof. Araceli Delgado, isa ring manunulat ng tula at maikling kuwento sa Bikol.
Labis ding ikanatuwa ng mga guro lalo na ng mga estudyante ang ginawang pagpapakilala sa panauhin at ikinamangha ng maraming estudyante ang napakaraming obra at natamong gamtipala ni G. Jose sa larangan ng literatura. Isang malaking pagkakataon sa mga estudyante ang makapanayam ang alagad ng sining. Sa Open Forum, isinaysay ni G. Jose ang kanyang pananaw, tema, inspirasyon, at kanyang preparasyon (kasama na dito ang malawakang pagsaliksik sa ibang bansa) para mabuo ang kanyang mga nobela, ang tinaguriang Rosales Saga. Ikinagalak ng bisita ang mga simple ngunit mula sa pusong mga katanungan ng mga estudyante tulad halimbawa kung paano naisalin ang kanyang nobela sa iba’t ibang lengwahe, kung ilang panahon ang kanyang ginugugol sa pagsusulat ng mga nobela, kung importante ba ang karangalan sa pagsusulat at kung ano ang kanyang motibo sa pagsusulat. Isa marahil sa mga aral na napulot ng mga estudyante ay kung bakit kailangan natin na alamin at damhin ng buo ang ating kasaysayan at ano responsabilidad ng manunulat lalo na sa karaniwang mamayan tulad magsasaka.
Dahil pagbibigay puri na rin sa mga lokal na manunulat sa Bikol ang Ratsada 2008, isang slide presentation ang ihinanda upang maipakilala sa publiko at mga bisita ang kontemporaryong manunulat ng rehyon. Ang ilan sa mga manunulat na ipinakilala at binigyan ng papuri sa kanilang naging ambag hindi lamang sa literaturang Bikol kundi maging sa literatura ng Pilipinas. Kabilang dito sina Carlo Arejola, Abdon Balde Jr, Gode Calleja, Luis Cabalquinto, Kristian Cordero, Araceli Delgado, Estelito Jacob, Marc Lopez, Frank Penones Jr, Marne Kilates, Maryanne Moll, Victor Dennis Nierva, Honesto Pesimo Jr, Alvin Yapan, Azucena Grajo-Uranza, at marami pang iba. Sa halos abutin isang daang listahan ng mga manunulat, sinabi ni G. Francisco Sionil Jose na “You are not only doing well, here in Bikol,You are doing magnificently well.”
Ikinatuwa din nila ang pagdalo ng mga Bikolanong manunulat tulad nina Judith Balares-Salamat, guro sa Camarines Sur States Colleges at sekretarya ng Kabulig Bikol; Marissa Casillan, isa sa mga editor ng magasing “Bangraw” kasama sa antolohiyang “Hagkus: 20th Bikol Women Writers” ni Paz Verdades Santos; Carlo Arejola, ang kasalukuyang Representative ng Bikol sa NCCA, at si Kristian Cordero, awtor ng tatlong libro, “Mga Tulang Tulala”, “Santigwar” at “Pusuanon”.
Bagamat dahil mahaba-haba ang programa, hindi na nakapagbasa ang mga nagsidalong manunulat ng kanilang obra para sa Open Mike Poetry Reading ngayong taon.
Pagkatapos ng okasyon, isang hapunan ang inihanda ni Ginoong. Jesus Hernandez sa mga bisita at sa mga nagsibasa sa Ratsada sa kanyang bahay sa Liboton, Naga City.
Sa kabuuan, naging matagumpay ang Ratsada 2008. Tulad ng nakaraan, marami ang nasiyahan sa mga piniling obrang niratsada ngayong taon.
Sa pagbabalik tanaw sa nakaraang Ratsada, sa pinakaunang taon ay nabigyan ng pagkakataon ang mga manunuod na mapakinggan ang mga piling tula na nasusulat sa iba’t ibang lengwahe sa Bikol. Binasa ang “ Mga Kawat nin Mga Aki” ni Gode Calleja na nasusulat sa Bikol-Legazpi, “Kamuti” ni Kristian Cordero na nasusulat sa Bikol-Iriga, “Kasama sa Paroy”ni Maryanne Moll na nasusulat sa Bikol-Partido, “May Sisang” ni Ben Escoto na nasusulat sa Bikol-Sorsogon, “Prusisyon sa Pagdumdom” ni Tito Valiente na nasusulat sa Bikol-Masbate, at mga tula nina Honesto M. Pesimo Jr., Jocelyn Bisuña, Aracel Delgado, Sonny Sendon, at Marissa Casillan na pawing nasusulat sa Bikol-Naga. May mga tulang nilapatan ng musika tulad ng “Pinagrok” at “Sidok” na sinulat ni Estelito Jacob at inawit nina Rolando Marticio at Randy Bacares. Marami ang nagbasa ng kanilang obra sa Open Mike Poetry Reading tulad ni Tigsik Queen Aida Cirujales, Boboy Aguay, Selina, at marami pang iba.
Sa ikalawang taon ng Ratsada, nabigyan ng mga pagkakataon ang mga manonood na mapakinggan ang mga klasikong tula na naisalin sa Bikol. Karamihan sa mga ito ay nailathala sa “Burak”, na inililimbag ni Gode Calleja sa Ottawa, Canada. Ang mga piling tulang binasa sa Ratsada 2007 ay “Magi kun di Magi”, salin ni Gode Calleja ng “To Be or Not To Be” ni William Shakespeare “Sa mga Daraga na Masamantala ang Panahon”, salin ni JR Sanchez ng “To the Virgins To Make Much of Time”ni Robert Herrick, “Di Mapapasuko” ,salin ni Mario Santilices ng “Invictus”ni William Ernest Henley, “Ang May Hilang na Burak”, salin ni Rita Lladoc ng “The Sick Rose”ni William Blake, “Sa Saiyang Pagkabuta”, salin ni PLaton De Huab ng “On His Blindness ni John Milton, “Ki Celia”, salin ni JR Sanchez ng “Song To Celia” ni Ben Jonson. Marami pang salin ng klasikong tula ang binasa tulad ng mga obra nina Arthur Rimbaud, Emily Dickinson, Basho, at Buson. Tulad ng unang Ratsada, marami ang nagbasa ng kanilang obra sa Open Mike Poetry Reading.
Sa mga susunod na taon, inaasahang marami pang mapapakinggang obra sa Bikol at inaasahang marami pang panauhing dadalo sa taunang Ratsada. Inaasahan ring marami pang taon ang magpaparatsada sa mga tulang Bikolnon.

ikatulong taon kan ratsada

2008-03-03T02:48:00.000-08:00

A SAD MONDAY NEWS

2008-02-18T01:44:00.000-08:00

Ngunyan na aga, nabigla ako sa bareta ni Shie na si Arnel Tolite Sr., saro sa staff kan UNC, IMC nagpaaram na. Nahiling ko pa si Arnel na nagkua nin mga retrato kan okasyon sa sarong semanang selebrayon kan Diamond Jubilee Celebration kan UNC. Syempre naghapot ako kun napano? Makusog na makusog baya siya kan huring mahiling ko. sabi ni Shie, nadisgrasya sa motor. An dai ko aram kun nabanggaan, nakabangga o nagsalpok sa kung ano. saro lang ang kumpirmado--mayo na si Arnel.

Siisay baga an mahuna na siya mapaaaram na? Maboot si Arnel, madaling dulokon. Sigun sa mga oro-osipon, kan Sabado sa Medical mission na ginibo sa UNC, nafound ni Arnel na highblood siya. kaya kan banggi, kan kumakan siya, nagtaram pa daa ining:

"Tiw kun tiwi. Malay nindo, huri ko na ining banggi."

Huri na niya man mnanggad nin banggi.

Saro kawaran si Arnel sa eskwelahan. Arog kan nasabi ko na, mabooton na tawo ini. Madaling dulukon.

sa aldaw na ini, bayaing dulotan ko siya nin sarong elihiya.

ELIHIYA
(Para ki Arnel T.)

I
Kaiba kan tagiti asin duros,
dinara an malipot na bareta.
an gabos nanggirabo,
an gabos nabigla.
Nagpuputok ining mga daghan
sa kaskas mong paaram?
Pano mi ika dadamayan?
An pagtapos nin kaogmahan
sarong pagpuon nin kamunduan.
Siring daw talaga
an mawot mong hangganan?

II
Sa osipon ko, inda kun tano
ta kan bangging idto,
mas maliwanag an ilaw
kan entablado saimo
mantang nagsisilyab man
an flash kan saimong kamera.
Hinanap kan saimong mata
an mga anggulo nin tingag,
tabig, tikwil, kembot,
bayle asin buka-sara
kan mga ngusong nagbubutas
nin mamundo-maogmang tingog.

Dakul an mga suba mantang
an pitik kan simong kamera
hinahapag an mga pandok asin hawak,

mga ngirit nin paaram
an dai nakapalahos,
mga hibi asin kurahaw
an pirit nagpupulsat.

III
Ngunyan,ining saimong mga kaiba
an mapasilyab nin kamera.
Ngunyan yaon saimo an mga mata.
Ngunyan ika an bida.

Saro sana an simong posing.

IV
Sa ngunyan, habo ko mahiling
an mga huring kua
kan pitik nin simong kamera
ta tibaad itum an mga bado
kan simong piniling mga bida,
an saindang mga ngimot
daing huyom, daing ngirit
asin an mga mata, garatok na.

Draft 1: Pebrero 18, 2008, 5:53 n.h.

NGUNYAN NA ALDAW NIN MGA PUSO

2008-02-14T02:03:00.001-08:00

matapos iaapon kan babayi
an tsokolate asin mga rosas,
dinapang niya an lalaki
asin dali-daling nagdalagan.

napapundo siya kan mahiling
an duwang ido sa dalan
nagsasaragbatan.

Feb.14, 2008
2:00PM

ANGUNGUDANG

2008-01-28T19:38:00.000-08:00

Dahil sa walang humpay na baha, umakyat ang mga Agta sa bundok ng Isarog. Doon ay nakita ang nag-uumapaw na tubig sa banga. Nasa loob pala ng maburabod na banga ang katawan ng ninuno nilang si Angugudang. Sa mata ni Angungudang, bumubulwak ang tubig na kasinglakas ng sumabog na dam.

Wala pa ang mga Kastila noon at tanging mga Agta lamang ang nakatira sa Ambus Camarines. May isang lugar noon na kung tawagin ay Busay. Nasa paanan idto ng bundok Isarog at dito makikita ang mga payag ng mga Agta. Nabubuhay ang mga Agta sa pangagaso at pagtatanim. Kalimitan, pagtanim ng kamote, mais at palay ang kanilang pinagkakaabalahan.

Naniniwala ang mga Agta sa mga ispiritu ng bawat bagay-bagay—ispiritu ng lupa, ng langit, ng ulan, ng kidlat, ng tanim at kung anu-ano pa. Malalim at buo ang paniniwala nila sa kanilang tagapaglikha. Kaya ganun na lamang kung ituring na parang bathala ang kanilang ninunong si Angungudang dahil ito lamang daw ang Agtang nakaharap at nakausap ang poong tagapaglikha.

Nang mamatay si Angungudang ay ginawad and pinakamagarbong seremonya ng paglibing. Hindi raw nabulok ang katawan ng iginagalang na matanda at naging ugali na ng mga Agta ang dalawin ang banga tuwing aagawin ng buwan ang liwanag ng araw. Noo’y malimit daw itong mangyari at tinatawag nila ang kaluluwa ni Angungudang habang ginagawa ang ritwal ng Haliya, ang pagpaalis ng halimaw na sa paniniwala nila’y kumakain ng buwan o araw. Sa kanilang paniwala, ito ang dahilan kung bakit bumabalik ang liwanag at dahil natataong umuulan, ito rin ang dahilan ng pagtigil ng ulan.

Sa kalaunan, naging madalang ang lunar o solar eclipse. Kaya, madaling nakalimutan ng mga Agta ang tradisyong bumisita sa lugar na kinalalagyan ni Angungudang. Naging abala sila sa kanilang pamumuhay hanggang sa dumating ang mga Kastila at ginawang Kristiyano ang ilang Agtang nagpasakop. Nahati ang mga agta. Ang ilan ay napunta sa Busay Ilahod at iba’y sa Busay Iraya.

Sa Busay, nanatili ang mga Agta sa sariling pag-uugali at paniniwala. Hindi sila nagpadala sa mga banyaga. May nabago naman at ito’y sa pamumuhay at pangangalaga ng kanilang mga ari-arian. May mga nakakalimot sa dating gawi at may mangilan-ngilan din na nakaalala gawin ang tradisyon lalo na kung sasapit ang matagal-tagal na pagkawala ng liwanag ng buwan o araw. Ngunit di rin naglaon, nalimutan din nila ito.

Sa tuwing magkakaroon ng eclipse, bumabaha sa Busay. Ang dating talon na makikita rito parang nalusaw na lupa. ngunit dahil malimit Ang dati’y makipot na daluyan ng talon ay naging malawak na ilog.

Hindi namamalayan ng mga Agta na lumalawak ang tubig at lalong di namalayan na unti-unting na palang kinakain ng tubig ang lupa na kanilang tinitirhan. Hindi nila ito nahahalata dahil parati namang umuulan kung umaapaw ang tubig sa Busay.

Ngunit iba ang araw na ito. Patuloy na umaapaw ang tubig sa Busay kahit na napakatindi ng init ng araw. Bawat oras, bawat minuto, sinsusukat ng mga Agta ang tubig at nabibighani silang Makita na unti-unti nang nilalamon ng tubig ang kanilang mga payag. Napilitan ang mga Agta na umakyat sa bundok ng Isarog. At doon, sa pagnais na makaligtas ay biglang nakita ang banga ni Angungudang. Bumalik sa mga ala-ala ng mga Agta ang kwento ng kanilang mga ninuno at sinubukan gawin ang dating ritwal. Ngunit tumaas pa rin ang tubig. Nilunod ang Busay, nilunod ang mga payag, at nilunod ang maraming Agta.

Paghupa ng baha, sabi ng ilang nakaligtas, animo’y buhay na nakahimlay ang katawan ni Angungudang sa nagkadurog-durog na banga at animo’y humahalakhak.

-oOo-

ALA DUNKIRK

2008-01-13T19:34:00.000-08:00

Ki William Wellman, Director kan “Wings"

Tarakras an sanga kan mga kahoy
alagad naghahambog an mga tindog
dawa nagsimpatiya na an mga dahon
sa tubrag kan alpog, pagtupas kan daga,
pagbaraak kan gapo asin pagrulukmo
kan mga daing laban na soldados.
Disenyo an kurit kan mga eroplano
sa totoong maabong kolor kan langit.
Kagrit ini kan anggot na pulbura
asin an surihaw kan makina sa langit,
surihaw na kasingkusog kan mga
nawawasak an pandok, nalalabot
an daghan, napapaksing an kamot,
napuputol an muro, bitis, tabay.
Sa pangangalag-kalag, dakul
an rungaw an kalag, nagyayaba-yaba,
mayong ibang iniisip kundi
an magpagadan o makagadan.

Enero 8, 2008, 9:25 n.h.

SA HAPOT MO KUN MAGAYON KA

2008-01-13T19:33:00.000-08:00

(Ki Ruth, bako niyang tunay na ngaran.)
The beautiful is the unusual.
--Anonymous

Sa bangketa, lataw sa gabos na mangga
An hilaw pa, an sadit, o kaya an may lapa.

Sa dalan, nagpapabirik-liog an maputi
O maitum huli ta an kadaklan baya morena.

Kun gabos kita maitum o gabos kita maputi,
Sasalingoyon ta daw an mga morena?

Sa pagbakal mangga, an hilaw, sadit, o may lapa,
Pipilion asin babakalon daw na dai nin tawad?

Sa buhay, kun tutuuson, gusto ta nanggad
Idtong daing kapareha. Napapanatag kita.

Enero 8, 2008, 6:12 n.b.

BAGONG PAGTAPOS NIN BAGONG TAON

2008-01-13T19:32:00.002-08:00

Bago an pagtapos
kan bagong taon na ini:
Pagmata pagkaaga,
mayong papel, pulbura,
o mitsa na sisigidon
sa tinampo o plaza.
Mayong sulong atop
o labot na kisame
o tuklab na kuko,
o putol na muro,
o nagwarairak na dugo
nin tawo o hayop.
Garo dai na naasuhan an langit
o tibaad kaya
maduros asin mauran lang
su banggi.
Alagad ngunyan,
maliwanag an langit
asin an tindog
na utong kan Bulkan
an sulamenteng luma
sa paghiling.
Ay, Ina, maging ini man,
ngunyan na aga
bako mang normal.

Enero 4, 2008, 10:00 n.b.

SA GARDEN NI SANING

2008-01-13T19:32:00.001-08:00

Paborito tang mag-gadat sa garden ni Saning.
Apwera sa pagbantay sa tanom niyang petsay
Na banggi o hapon hinahabasan nin tambay
inoolay-olayan ta an pagpakol ruler
kan titser tang an bansag “Kula’bot”.

Bakong tinugpi ta man an gihoy sa sigid
ngarig mahali an ati sa halaba tang kuko?
Bakong nagdara ka man nin mataklang sundang
na panggabi sa doot asin panggudak sa daga?
Bakong suhapon ka pa naglabog nin sira
o nagdakop nin mga ulo-ulo sa kaling mabata?

Sa garden ni Saning, mantang nakagaradat kita,
pinapasapasahan ta an nutriban, minsan bulgor,
minsan binalisongsong na harinang mais
o minsan an beinte-singko sentimos na takad
na kun bakong goto, o sampurado, di…ginatan.
Pinapasapasahan ta man an kamatis, monggo,
na enot nang ginusi ni Sali mantang
pinag-oolay-olayan ta kun pano sasabihon
sa satong mga Nanay an labod sa satong tabay.

Sa garden ni Saning, mantang tinutuom ta
An multiplikesyon tibol asin pinapraktis
An istep kan Arekumambo, muya ta pag nasala
sukniton na lang kita ni Ma’am sa pispis
O kurusingon an satong utong o singit
Keysa sa mahihiling an lagod sa bitis
Na sa pag-abot sa harong, tibaad madagdagan
Kun an hapot dai tultol na masimbagan.

Sa garden ni Saning, kita nagpapaomay-omay
nin mga lagod sa kublit asin daghan.

Disyembre 28, 2007, 9:35 n.a.

AN LAKAW SA DALAN SA KALANGITAN

2008-01-13T19:28:00.000-08:00

Matapos harumalon nin dahon batag
asin sinuknit na dahon ipil-ipil
an girisak na salog kan klasrum,
linalakaw ta an madoot na dalan
pasiring sa istasyon kan radyo
ngarig madalan an programang
siring sa “Dalan sa Kalangitan”.

Ibong-ibong kitang naghaharasugan
sa madoot na tahaw kan dalan
(palibhasa gira sana nin rida
an mahihiling na kalinigan
o kun mauran an kalalabuyan)
mantang ngupa-ngupa ta
an inikitan na bayawas sa dalan.

Natitingkog kita sa doot, nadadapla,
minabuhat, minangakngak,
minaturuludan, minasarapakan
o kung minsan minapundo
pag nakakahiling nin mga tambuan,
o sa baybay minagibo nin bulnutan--
gabos na kapilyohan naiisipan
alagad labo an lakaw sa dalan
pasiring sa satong kalangitan
dawa harayo an Marupit sa Bagumbayan
ta muya bayang madalan
an pagkanta ni Nerissa Jaucian.

Plakado niya si Imelda Papin
kaya latod an satong liog sa kurahaw,
pasa an satong boses sa kuragrit.
Sa huring parte kan programa
kun an madangog na gana
an manok tang si Nerissa Jaucian
ugdo-kabayo an satong kaogmahan.
Kaya dawa mabulnot liwat, masapak sa dalan
o mabasa sa makusog na uran, masasabi tang
nabaklay ta an dalan sa kalangitan.

Disyembre 28, 2007, 8:50 n.a.

BOOK ON MY TABLE THIS WEEK

2008-01-09T01:27:00.000-08:00

Swerte kong nabunot an librong "TELLING LIES FOR FUN & PROFIT: A Manual For Fiction Writers" ni Lawrence Block. Saro ini sa mga librong iwinalat ni Frank para ipa-raffle sa ginibong Kabulig Xmas Party na ginibo sa harong ni Jo Bisuna kan Disyembre 30.

Magayon an libro asin pinupunan ko pa sanang basahon, napapasurat na ako ni sarong osipon.An laog kan libro iyo an katiripunan kan mga sinurat na kolum ni Block sa Writers Digest--pinakarhay, inayos, pinulido,tanganing matabangan an siisay man na nagmamawot makapagsurat nin marhay na osipon.

Ginusto kong luway-luwayan sana an pagbasa. Sa katunayan, dai ko ini pinunan sa pinakapoon. Kun arin si gusto ko sanang basahon, duman ako nagpopoon. Sa ngunyan, nakakatulo pa sana akong section. Siring kaya ini duman sa librong pinadara sako ni Luis Cabalquinto, an "The Poet's Companion" ni Kim Adonnizio na dai mo kaipuhan basahon na tulos-tulos, dapat luway-luway asin kaipuhan magpundo tanganing ika makapagreflect, makapagrecollect, asin makapagsurat lalo na sa mga suhestyon na susuraton. An pagkakaiba lang, ining ki Block mayong mga exercises alagad dakol na ideya asin suhestyon naman, mahiwas na eksperyensa ni Block an matao nin mahiwas mna paghiling kun pano mo babanatan an sarong osipon.

Iba an mga nanudan ko igdi, kumpara duman sa tigsubaybayan kong kolum ni Reynaldo Duque sa Liwayway, idtong "Gabay sa Pagsulat ng Maikling Kwento" asin idtong libro ni Paulina Flores-Bautista na "Fiction Writing" gayod su titulo kaidto. Duman, napakapormal kan diskusyon kan pagsurat nin osipon siring sa kun ano asin pano an karakterisasyon, plot, beginning, ending, asin iba pa. Ki Block, kakaiba an mga diskusyon. Pano man siya nin mga ehemplo siring sa ginibo ni Duque alagad kakaibang ekspeyensya an an saimong maaraman na pwede mong purbaran man sa saimong sadiring proseso nin pagsurat. Nawara an hilang kong "writer's block" sa librong ini ni Block.

Saro sa mga importante asin magayon na section kan libro na nasunuan ko iyo idtong "Creative Procrastination". Ako, kaya hilang ko talaga an magmadali sa sinusurat. Hilang ko an tapuson ora mismo an sarong obra asin dawa aram ko, na dakul akong gugulon na panahon sa pagrebisa, gusto ko, mabuhat akong haros tapos na. Kun dai ko siya balikan, igwa akong ugali na iyo na iyan. Duman, sinabi ni Block na may panahon sa ano man na sinurat, napunan, pupunan o tatapuson. Dai daa dapat ini pagmadalion. Minaabot an oras na para saiya. An mahalaga, ki siyera sarong tataramon, phrase man o sentence, igwa kang naisurat. Asin ini, tama na para magpagirumdum saimo na igwa kang babalikan, igwa kang tatapuson, igwa kang tatawanan nin panahon.

Maogma man asin pwerteng ekspirementuhan an section manungod sa "Creative Plagiarism." What a term, huh? Metaliterature an apod ko digdi kaidto. Idto bagang, na-inspire ka kan sarong literary work kaya nagsurat ka. Pero iba ini, tinatawan kita ni Block nin ideya kan kreatibong (imbento kong apod sa creative) paghabon. Hahahaha! Iyo, paghabon alagad dai nanggad maririparong ini hinabunan--kun tatao ka, kun aram mo an proseso. Sadiring eksperyens ni Block an siring kaini. Saro sa parabasa niya, nag-apod saiya sa telepono asin sinabing suno niyang marhjay an saiyang sinurat na gusto niya ining HABUNON. Enot naanggot siya. Siisay an dai maanggot sa tahong parahabon? Lalo kun an hinabon, ideya mo. Alagad naggibo ini mismo saiya. Sinungkat niya an resulta kan paghabon alagad kan mabasa niya an "kuno" hinabunan saiya, "What a story!", sabi niya. Walastik sa orag, boy! Dai mo mahuhuna na gikan saiya an ideya asin dai na ini mati-trace pa sa orihinal.

sa ngunyan, putol-putol kong babasahon an librong ini.Mabalos, Frank, sa librong ini, dawa ngani kan enot an muya kong makua su nabunot ni Kristian na "Sonnets", now I don't regret!

SA "CANTO LINKURANAY" NI MARIO DE RIVERA

2007-12-28T01:29:00.000-08:00

an posing, nagpapalahos sagin.
masilyab kaya an dahon
na garo aluluhipan.
dai ka matakot,
pusog an bantay
sa siisay na marabsing
kan simong gubing.
dai ka mabahala
sa retrato nin mga huba
ta kataning an mga santo
sa ibabaw kan baga
malignong suso,
baga bwitreng tulak-
maasul na siring sa tubig-Gota,
marabwa na siring sa baybay-Sabang.
ta siring baga an buhay,
palibot ni masulang sirang sa bagay
na dai aram an dara kun karahayan.

SA SARO SANANG TATARAMON

2007-12-21T21:08:00.000-08:00

(Matapos masiripan an MSKM)

Mga pasang salming
an mga alipusta

kaya dai mo sabihon
na mayong bubog
an sakong daghan.

Sa saro sanang tararamon--
puta!--
hinusgahan na
an pagigin mong ina
sakuya.

Nay!kaya kong saluhon
an mga nagraragasang tarum.

dai mo lang ako talikudan
kun saen tingag kong sinasabi
na ika an sakong ina

puta ka man o bako!

BOOK ON MY TABLE THIS WEEK

2007-12-21T21:02:00.000-08:00

Nag-atendir ako kan ginibong book-luanch kan sakong kaiba sa Kabulig, an kapwa ko Atenista asin parasurat na si Vic Nierva. Dinadangog ko pa sana an mga obra na binasa ninda Maam doods, sir elicay, asin iba, aram kong magabat na an laog kan libro. Translated sa inglis an mga obra ni vic asin an iba, dakitaramon pa ninda Frank Penones asin Marne Kilates. kaya bakal na kamo!

BELEN NA DAING BITUON

2007-12-21T20:53:00.000-08:00

naiiba ang belen na ini.
daing bituon na giya
kundi lente nin kamera.

naiiba an belen na ini--
bako ini itong may jose
o mariang talakitok
o may punggok na tulong hadi
na garo tiyanak
sa garanggasang na pandok.

an maria digdi mabilog an suso
asin mahimpis an habayan;
an jose maskulado
asin mabarahibo an daghan.

an jose digdi nakakugos
sa ugos niyang maria

na garo baga gigibuhon pa sana
an omboy na masalbar
sa makasalan na kasalan.

Disyembre 22, 2007
1:01 n.h.

BIKOL WRITERS SWEEP POETRY TILT

2007-12-06T23:20:00.000-08:00

PAPUTOK

2007-11-29T19:45:00.000-08:00

Kristian, digdi mo na lang i-down load ining pixes nindo ni Jason. Lingaw ko email add mo.

AN HINAYUPAK NA VIRUS!

2007-10-07T22:48:00.000-07:00

I practically lost 70 percent of my total files. Nadali si laptop ko nin virus! Putya!, batutilan, sabi ngani kaiyan ni Willy Prilles. No choice but to reformat. Marhay na lang su ibang files--my poetry, my short stories, my powerpoint lectures, and my thesis--nakakopya ako sa desktop ko. Arog gayod kaiyan an buhay, minsan patunod, paurong, pagadan.

SA BAKALAN PIRATANG DVD

2007-10-07T22:43:00.000-07:00

Sa bakalan piratang DVD
nakatambad an kiwad
na aki sa kober kan pornong
"Hot Kids".

Binakal kan lalaki an gabos na kopya
dangan tinumaktumakan.

Sa harong, pag-uli,
nagtambad an retrato
kan saiyang ama sa abubot
na inaloy.

Ginasi kan lalaki an retrato
asin isinupag sa kalayo.

Oktubre 8, 2007
2:45 n.h.

FLUVIAL & MY LOST CELLPHONE

2007-09-15T02:52:00.000-07:00

I took pictures of this year's fluvial. Using my brother's digital camera, I plunged into the multitudes of voyadores. I never thought of securing my cp until I went home . I was excited to show my wife my camera takes. As I took off my clothes, I then learned--Oh God!, I lost my cellphone?!

Well, I don't have hurt feelings. Maybe I jst need to reflect on the status of my devotion. It got something to tell me. I came to serve HER. I believe She will shower me more blessings.

Fellows, you can reach me through my wife's CP: 0919-612-8152.

TRES CANTOS

2007-09-13T18:51:00.000-07:00

1. SA KWARTO

"Kadakol kapapapelan
si ama mo!
Hala, iwawa an bagas
ta isako ining mga kalat.
Pag-agi kan parabote,
ihapot kun gurano
an kilo kan papel."

2. SA TIRASA

"Haloy kong pinag-isipan
an rawit-dawit na iyan, padi."

"Igwang yelo, dyan, padi,
ta inumon ta na ining beer."

"Hilinga an berso, padi,
dusok an metapora."

"Masiram an pulutan tang
adobo, padi. Siisay nagluto?"

"Babasahon ko
an rawit-dawit, padi.
Magdangog ka."

"Naghahalat si Misis, padi,
mauli na ako."

3. SA LIBRUHAN

Yaon an tinta sa nagkakalat
na magasin.

Dakul an binabasa diyan
kun may okasyon.

Dakul nang mga eskwela
an nag-adal kaiyan.

Pasensya na,
dai solidong
maisasalansan

ta mayo nangunguyog
na madangog an tingog

apwera sa sako.

Septiembre 14, 2007. 10:01 n.a.

BOOK ON MY TABLE THIS WEEK

2007-09-13T06:06:00.001-07:00

Matapos kong masurat an sakong creative writing thesis, padagos pa man giraray akong nagbabasa nin mga librong manungod sa pagsurat. Ngunyan, binabasa ko an librong “Living by the Word” ni Alice Walker. Koleksyon ini nin mga speeches,lectures,journals asin ibang surat ni Alice. Sa librong ini, mahihiling mo an proseso nin pagkrear nin sarong karakter—si Celie sa Pulitzer Prize Winning Novel niyang “The Color Purple.” Digdi ko naintindahan an importansya kan lengwahe asin boses. Sabi niya, si Celie created out of language. An boses ni Celie, sarong buhay na pagkatao na kun ini pupugulan, saro ining pagduhagi o paggadan sa kun ano siya o sa pagkatotoo kan saiyang pagkatawo o pagkakarakter.

Digdi ko man naiintindihan an pagdaguso kan nobela sa imahinasyon kan mga tawo arog kan mga inosente, intelihente, moralista, konserbatibo, rasista asin iba pa. Maogmang akong nakabakal ako kan librong ini. Naghiwas-hiwas an sakong pag-intindi sa proseso nin karakterisasyon na sa hiling ko magagamit ko sa pagsurat sa maabot na panahon.

TINGOG, MADANGOG DAW?

2007-09-09T09:14:00.001-07:00

Kan sarong aldaw, tig-post ko an kober kan sakong planong libro. Ini an sakong paagi tanganing mapwersa ko an sakong sadiri na iluwas na an haloy-haloy ko nang tigsasaray-saray na manuskrito. Pirang beses ko nang pigrebesa an kober asin laog kaini asin sa hiling ko dai matatapos an siring na proseso hanggan dai ko pagdesisiyonan pinal na iluwas na an librong ini. Tinawan ko ining titulong “TINGOG: Mga Piling Rawit-dawit”(Su hapot ko baga, madangog daw an tingog na ini?). Igwa ining 65ng rawit-dawit sa Bikol. Haros kadaklan digdi napublikar na alagad igwang mga bago na dai pang nakakabasa maliban sa saro o duwa katawo.

Kasuhapon man, Septiembre 11, 2007, nagduman ako ki amigong Rico Vinluan tanganing magpatabang mag-apply kan ISBN para sa libro. An mga kaipuhan, sabi niya, DTI Number kan publisher, cover design, copyright page asin table of contents. Nagkataon, dara ko su laptop asin ora mismo naitao ko ki Rico su mga kaipuhan, apwera su manungod sa publisher. Nagtao si Rico nin suhestyon manungod sa kober. Garo kaya daa festive an dating kan font. Ipinaliwanag ko sa saiya an concept asin rason kan gabos na elemento sa kober dawa ngani aram ko, sa boot ko, na mayo akong dapat na ipaliwanag sa kun siisay pa man manungod sa sakong konsepto sa kober. Magin pa man, tinubod ko man giraray siya nin huli ta apwera ki agom, ikatulo na siyang nagsabi na dai bagay an font na sakong pinili para sa koleksyon. Tibaad man nanggad makanos kaya, kun nagkakapira na an nagsabing makanos, kaipuhan ko na ining ribayan.

Sa katunayan kaya, duwa an pinili kong fonts—an FZ Roman 4 Cracked asin Funstuff. An FZ, first choice ko kuta kaya lang nawara si saro kong rason sa pagluwas kan libro kaya nagFunstff ako. Ngunyan ta balik FZ—idto bagang garo pasang salming(dawa ngani web ini), histsurang pasa, kaya nagpapahiling nin pasang boses.

Nagtao naman comment si Vic Nierva na patuninungon an kober siring sa tingog, iwasan daa an outer glow ta obsolete na ining istilo. Si Kristian Cordero nagsabi naman na marhay an kober alagad pwede pang i-improve. The meantime, an kober sa taas muna an saindong mahihiling hanggan sa makapag-ulay garo kami ni Vic nin husay manungod sa kober. Pwede kong baguhon an font asin istilo kan presentasyon alagad bako an retrato nasa kober. Igwa ako nin mga rason kun tano ta ito an mga elemento na gusto ko yaon asin an rason na ito, tibaad sako na lang asin dai ko dapat ipaliwanag.

Dai man lugod ako malason tanganing an tingog ko, madangog giraray.

Su dating desinyo kan kober.

AN SAKONG INSTANT OBRA ASIN AN PYP PAINTING CONTEST

2007-09-05T22:11:00.000-07:00

An sakong obra, mahihiling ini sa exhibit sa Basilica Minore.

Kan nakaaging Septiembre 4, 2007, ginibo sa Basilica Minore an 1st PYP Inter-School On-the-Spot Painting Contest. Dinara ko an sakong contestant na si Allen Frances Aguilar asin nagmamawot kaming makagana sa nasabing contest dawa pa ngani talagang magabat daugon ngunyan an CSNHS or CamHigh. Marhay ngani ta mayo an ganador na taga-Sabang High School ta tibaad man nanggad padagos na kaming maglagabong dawa dai pa tapos an paghusga kan mga hurado.

Yaon si Pancho Piano asin saro sa mga hurado, kaiba an saro man na pintor na si Roberto Villarino kan Magarao. Sigun ki Mr. Villarino, dai aram kan mga aki ngunyan kun ano an pagkakaiba kan poster sa painting. Kan madangog ko ini, garo dapat makasilag-silag ako nin kapangganahan dawa dai ako sigurado kun arin an matunggit na pwesto nin huli ta si mga pulido asin magagayon duman, pang-poster man nanggad an dating. Sinabihan ko idto si Allen na an poster, dapat pulido alagad sa painting, dapat daing gayo pulido an hagod, bakong photographic, dapat hiling an brush strokes. Dapat kawatan niya sana an mga kolor sa paagi nin pagpalataw kan diklom asin liwanag sa mga gira kan brutsa. Tinubod man ako ni Allen dawa dai ako impressed sa saiyang perspective, light and forms. Talang an saiyang mga proportions. (Kun sabagay sa painting ko man nganing 20 minutos mi lang ginibo, talang man si proportion ko kan kamot alagad pwede nang madara kan impressionist na pagpaabot kan mensahe.)

Kaya mantang nagpipintura an mga aki, nagkawat man kami ni Mr. Cavallero nin pintura. Bago kami, si Pancho muna asin sabay-sabay niyang ginibo an tulong canvas para magprodusir nin tulong obra.

Kan alukon ako saka si Mr. Bong Cavallero kan CamHigh ni Pancho, napilawan kami asin nagdalan-dalan na muna. Alagad kan matapos an obra kan batikanong pintor, nagpolok-polok naman kami sa gilid tanganing magkrear man nin tigsarong obra.

Haloy na akong dai nagpipintura asin poon kan makabuntog ako sa pagsurat, dai na ako nakakapot pa nin brutsa, nagtukaw nin sersyoso,nagpagutom asin nagpalangkag mantang pinipirit na tapuson an sarong obra (habo na nganing magturog minsan asin minsan pa ngani nasasawsawan nin brutsa an iniinom kong kape!).

Bweno, impressionist talaga ako asin kaidto pa man na nasa college ako, binutasan ko na an realistic painting. Gusto ko, hiling an gira kan brutsa asin inda ko sa obra kong ini na pigtawan kong titulong “PANATA”kun nagmamanipistar ini kan sakong influence o school of thought sa painting. Ika na an maghusga.

Mahihiling an mga obra kan mga aki pati na an samong mga obra sa gigibuhon na exhibit sa Basilica Minore poon sa Septiembre 6, 2007.

Uya an iba pang obra:

Obra ni Allen Francis Aguilar, sakong estudyante.

An obra ni Bong Cavallero, coach kan CamHigh.

An sakong nahaman na obra: "PANATA", acrylic on canvas, 18 x 20

Si Pancho Piano sa saiyang sinarabaysabay na obra.

BIRTHDAY LECTURE

2007-09-02T21:20:00.000-07:00

Naimbitahan ako ni Mrs. Luz Tabing na magtao nin lecture sa saiyangPhilippine Lit Class manungod sa epikong Bikol. Dapat, ngunyan, naghihingalo ako sa harong o kun kaya nagbabaraybasay sa kun saen ta nag-avail ako nin Birthday Leave. Alagad sinabihan ko an sakong dating adviser sa Thesis na si Teacher Luz na basta manungod sa Bikol, larga ako dyan! I simply love discussing anything that is Bikol, sabi ko saiya.

Kaya, kasubago,ogma ako na haros sanggatos na estudyante, nagdangog kan sakong lektura manungod sa epikong Bikol. Sa hiling ko, interesado man asin siguro nagin interesanti ta pinunan ko an lektura manungod sa selebrasyon kan Ibalong Festival asin nagtapos ako sa pagtao nin trivia arog kan Anino Shadow Play na may titulong "Ibalon", an libro ni Dr. Zeus Salazar--an "Liktao at Epiko", an mga rawit-dawit ni Frank manungod o base sa epiko, an dramang "Handiong" ni Orfelina Tuy asin an mga suhistyon ninda Tito Valiente asin Abdon Balde manungod sa Bikol epic.

Syempre, anchored an lektura ko sa libro ni Merito Espinas.

Maogma, masiram si isnak, saka mahal si bayad sako! Hehehehe.

birthday!

2007-09-02T21:10:00.000-07:00

Birthday ko today! Kaya kasuhapon, naglakawlakaw kami magpamilya. Nagbisita kami sa Basilica, nag-enot nang maghadok ki Ina mientras diit pa sana an naglilinya tanganing makakapot sa gayad kan Mahal na Birhen. Dangan, nagpa E-mall kami, pinasakaysakay ko man si duwang aki sa mga lunadan asin nagkawat-kawat . Nagkakan nin hot cake asin ispagiti sa McDO asin an pinakamagayon sa gabos, nag-arkila nin karitela. Sa kantedad P50, nag-enjoy si mga aki sa karitela ride from Abella to Marupit.

BOOK ON MY TABLE THIS WEEK

2007-08-13T06:57:00.000-07:00

Tulong semana na akong naglilibang-libang magbasa. Mayo lang. Gusto ko lang magbawi kan mga panahon na dai ako makasurat. Naghahanap nin mga bagong inspirasyon(kun maapod bagang inspirasyon!). O bako huli ta may kontes. Sa katunayan, tibaad dai ako makabali sa mga kontes, dai akong naisurat na dakul. Bakong siring kaidto, nagsusupay an ideya. Ngunyan, dalan, basa, surat, dalan, basa. Dangan trabaho. Dai ko iniisip an kontes. An mahalaga, magsurat ako. Kaipuhan makasurat ako.

Trip ko an play ngunyan. Uya an libro sa sakong lamesa this week. An Fences ni August Wilson. Dai ko kamo tatawan nin ideya ngunyan kun sain manungod ini. bako iyan an intensyon ko ngunyan sa pagbasa. Iba an sakong agenda.

OEDIPUS

2007-08-13T06:28:00.000-07:00

Dai ako itinapok sa kadlagan
kundi kusa akong naghali
na lugad an bitis asin puso
sa kahoy na pagmati
kan saiyang pagka-ama.
Basang karton an sakong palasyo.
Kagingking an harigi kaini
asin sakong labot an atop.
Laboy akong isinumpa asin binitbit.
Basura akong kinarigus
nin maasong tambutso.
Pinirit akong magin tawo.
Dai ko kaipuhan an Delphi
huli ta an mga bituon sa langit
dai nagsilyab nin anggot
o nagwalat nin sugot sakuya.
Alagad ini an totoo:
sa sako mismong mga kamot
naggikan an makangirhat
na paglitong kan saiyang payo.
Bako ining sutsot nin sugot.
Dai ko siya inagaw
huli ta siya tunay na sako
asin an samong pagsaro
bako sanang suba-subang
tulod sa simbag kan patuod.
Magitil man siyang masasabi,
Nagdara man nin mga kagadanan,
daing mata an madiklom
sa kamot na nananinilok,
sa matang nan-uusig na huna mo
an gabos na tanos tanos, asin an tiko
matatanos sa pwersahan na paagi.
Dai ko bubutahon an sakong sadiri
ta maliwanag pa sa sirang kan aldaw
an katotoohan na saro sana samo
an mapadagos nin paghangos.

Agosto 11, 2007
9:35 n.b.

PALIGSOK

2007-08-13T06:27:00.001-07:00

Ini an satong kawat:
magibo kitang kabaong,
pipinturahan ta nin puti,
dudukutan tang algudon
hahapinan tang lahing
dangan hihigdaan ta.

Ika muna an enot na gadan
dangan sunod ako naman.

Duman sa bulod
an satong kamposanto.
Ilulubong ta an satong sadiri
nganing malingawan ta
an dai pilang lugad.

Kun muya mo, alukon
ta sindang maghibi!

Agosto 11, 2007
9:50 n.b.

IMANG

2007-08-13T06:26:00.001-07:00

Sa pantomina
Napaksi an traje de boda
Nahulog an itinadik na kwarta.

Mga romantikong orolay
Asin makagadan na hadok
An sa isip nagbarubayle.

Kan banggi nagbukas an pintuan
Asin an papag tinagamahan
Nin mga dai mahuna-hunang sugot.

Pagkaaga, an lalaki dagos nang binayaan.
Mahaldat an walat na pandok
Na dai niya kayang presyohan.

Agosto 13, 2007
12:27 n.h.

SA “LA CIVILIZACION TARASCA”

2007-08-13T06:23:00.000-07:00

Nasa tinta an gayon:

tarabang-tabang,
tiripon-tiripon.
paru-parantay
na garo baga mayong
maitum asin mayong maputi,
na garo baga mayong dakula
asin mayong sadit.

Nasa isip an gayon

na garo baga
an naghihiling nagpipinta,
an nagpapasabot nagpapamati.

Nagtataram an mga gurit
sa lawas, siring sa tela,
siring sa lanob

na garo baga aram
ni Diego Rivera
an butas kan ngimot,
kan kamot,
an duta kan brutsa,
an halnas kan pintura,

an hiwas kan tradisyon.

Dawa gayod biringon,
dawa garo gabaon,
husay na an kolor
kan simple niyang osipon.

Agosto 23, 2007
2:45 n.h.

si krizelle

2007-08-09T07:26:00.000-07:00

nagbali si aki sa poster making sa eskwelakahan ninda kan nakaaging bulan. nag-ika pito si krizelle alagad nahihiling ko an potential kan aki. Ogma na ako kaiyan.

BOOK ON MY TABLE THIS WEEK (August4,07)

2007-08-03T21:39:00.000-07:00

Binutasan ko na si Gary Soto. Nagdalan-dalan muna ako nin klasik na pelikula. Tig-enot ko idtong "KARNAL" na pinagbidahan ninda Phillip Salvador,Cecille Castillo,asin Charito Solis. Syempre pa dinirehe ini ni Marilou Diaz-Abaya. Abaa nang gabat sa daghan pag-ulay-ulayan an mga buhay ninda Doray, Puring, asin Narsing sa MULAWIN. An trahedya sa saindang buhay mga bagay na dai kapot nin kamot kundi bungsod nin mga pagkakataon gikan sa petriarkal na pasistemang dinakulaan asin inabtan. Whew! An mata ko, kum baga sa dila, nagmaramismis na biyo na haros ukagon ko naman an bakalan nin VCD ta tibaad makakua ako kan mga kaaragitong kaining "Brutal", "Moral" asin iba pa.

Kaya lang, basa na muna. Saka na idtong nakalinya ko pang pelikula ni Julie Vega, an "Roberta" dangan idtong kaiba niya si Nora Aunor, an "Anak ng Atsay".

Sa ngunyan,babanatan ko muna ining murder story ni Michael Knight na may titulong "DIVINING ROD". Osmak ngani ta kan mag-surf ako manungod sa nobelang ini tanganing mai-post ko an kober, web nin gay porno na Michael Knight man baga an ngaran an tuminambad! .Hmmmm. Baad gay porno King ining si MK? Inda lang, baad iba man. Dai ko na binasa. Basta,ini na lang review ni Lusi--oops!---ni Luce palan an basahon nindo.

REVIEW BY MARK LUCE

Michael Knight opens his first novel, The Divining Rod, with a murder. It only takes two pages to discover that the showdown on Sam Holladay's front lawn, which kills Simon Bell, is actually the conclusion of the novel. But before you get angry with the reviewer for giving away the ending, remember it is Knight who does it.
Normally such a narrative move would sink a novel, appearing as a cheap gimmick. Knight's risk, however, pays solid dividends. Even though the reader is constantly aware of what is going to happen, Knight's slow unraveling and deliberate description make engaging reading.

Simon Bell, a lonely lawyer of 28, moves into his late mother's suburban spread. Complete with a pool and a view of the golf course, the house seems to haunt Simon, who wallows in a funk that belies his surroundings. He wonders about his mother's years-ago affair and befriends Betty Fowler, a widow who wants to learn to cuss (Simon obliges). Betty, the substitute for Simon's dead mother, walks the golf course with a divining rod, searching futilely for the gold coins her dead husband says he buried in a fairway.

Simon also begins an affair with Delia Holladay, the wife of his neighbor Sam, an older history professor. Most of the novel traces their stolen moments, hidden evenings, and blooming love. Together they search for clues to Simon's mother's affair, swim in the pool, and endlessly try to justify what they are doing.
Obviously, it ends very badly.

Knight's understated prose gives the book its power, moving slowly, but fully, though the gamut of his character's emotions -- Sam's concern that his wife is too young; Simon's overwhelming sadness; Delia's rationalizations and bald-faced lies; Betty's Sisyphus-like dedication to finding the hidden treasure.

Knight, who concurrently has published a well-received collection of short stories, Dogfight, proves himself a fresh, formidable talent in The Divining Rod, and he has breathed new life into the world's oldest story.

Mark Luce is a writer in Lawrence, Kansas.

SA ESKWELA KO SA 3-LLAGAS

2007-07-31T05:52:00.000-07:00

Tibaad igwa kang mawot ipasabot
Sa nakaputong mong panyong lila.
Dati-dati man, nasa gilid ka sana,
Daing girong dawa aram ko
Sa irarum kan simong boot,
Tatao ka man magpurong-pusong.
Iba an tamanyo kan saimong putos,
Garo sinusudo kaini an kaklase mong
May bansag na “tiket-to-da-blu”.
Kan enot, binasa ko sa ahit mong kiray
An dai mo paggirong. Huna ko,
Dai ka interesado sa optikal ilusyons
Na pinapaanalisar ko. O tibaad ngako,
Dai mo nahihiling an retrato
Ta sadit-sadit an skrin kan laptap ko.
Alagad poon kaidto, hararom an hiling ko saimo.
Nagigirumduman ko si Cleopatra
Kan klase ko—nasa gilid, mayong girong.
Alagad duda ako siya an tok-abawt-iskandal
Sa selpon. Tibaad, iba ka man.
Dawa iba an basa ko sa muro mong
Tulo an singsing. Hapot ko, tano ta duwang puti
Na nagtatago sa ulwat man sanang itum.
Halaba an saimong palda kaya dawa
Nagtatabyon an saimong paa, aram ko
Na dai mo man talaga ipinapaara an makintab
Mong sapatos, an bago mong medyas
Na may burak na lila. Garo mayo ka sa gilid
Asin aram mo na ika, ngunyan,
Nasa tahaw kan saindang mga mata.

Hulyo 30, 2007
2:42 n.h.

SA 3-ARLANTE

2007-07-31T05:51:00.000-07:00

Hinanap ko an paskil sa lanob,
Mga osipon kan kasaysaysan kan aldaw,
Mga interesanteng baru-bareta
Asin trivia—Ay mayo! Nasor-ays an titser
Kaya sarong semana man nawara.
Sulamente, mga paskil kan worksyap sa EP
An natada--grupo kan Silencio, Unity,
Obedience, Wisdom asin Simplicity.
Sa likod, si Maniquiz nagdadangog
Kan Browm Man Revival sa ipod
Mantang si Sariba, “Way Back Into Love” man
Sa saiyang cellphone.
Sa wala, namamaypayan
Si Jardinan mantang nakikiistoryan ki Daplin
(sinapak pa ngani, dai gayod nasunuan an istorya).
“Silencio! Silencio! Silencio!”
Mayong pigtablan.
Nagkakauyon. Tibaad. Nagkakauyon na dai
Ma-low bat sa panahon na nakatukaw
An titser asin sinda pinapasurat.
Garo wireless na SPAN an pagsagap
Sa mga enerhiya, makusog an signal!
Tuda an lakaw-lakaw, tindog, asin balyong tukawan.
Wisdom? “Sir, ano an Inglis kan ‘pasamano’?”
“Sir, arin an tama, worser or worsest?” “Abot sain
Po an susuraton? Sa huring linya kan papel?”
“Mayo na ako, sir, maisip!”
At least, nagtutubod. Nagsusurat.
Dawa simple lang ang Ingles asin simple lang
An pagkakasurat. Siyempre,
Top rating an manungod
Sa computer game—flyffe, dota, asin ran—
Kay sa kun ano an sinabi ni Gloria sa SONA.
Kaya lang ngunyan, naiiba an hapon.
Hinahanap ko talaga an mga paskil sa lanob.
Sa pagmati ko,
Igwa alagad nawawara. Yaon alagad mayo.
Yaon sinda sa saindang pagkamayo
O mayo sinda sa pinapahiling ninda.

Hulyo 30, 2007
12:45 n.u.

SA 2-CAPUZ

2007-07-31T05:47:00.001-07:00

Parakit na an asul na patos kan lamesa,
Nagpapaaram na an drowing na gumamela.
An rosas na pula, kurutikot an porma
Malalata na siring sa sunip na mata.
Garo an mga isip kaining mga nag-iisip—
inda ko kun nag-iisip. Ta hilinga--
Nakikibanga ining ribok ni Bernardo,
Kiblit-istorya man ining si Asa, kurahaw-hapot
Man ining si Pen-Dy asin may arak-atak
Na pusngak man ining si Borre,
Sabal-sabal man an hakay ni Lleno.
Marhay kun arog kaining ki Tabinas,
Na an bolpin sa papel abang halnas.
Dai nagtutungkahal, kundi nagtitiwi-tiwi
Sa Inglis niyang barari. Haaaayyy!
An sabi ko baya “Panuon an papel!
Kaya nusnus sana nin nusnus si Tabinas.
Parakit na an papel, rulugad na an padatulan,
Dakul an gumos na papel sa baba kan tukawan.
Naluluma an utak--nagpapararam an atensyon.
Nagkukuritikot an pokus. Nanglulungsi
An kutis na maitum. Aroatyan,
An papel ipapasa sa lamesang parakit an patos,
Nagpapaaram an surat
Siring sa drowing na gumamela
Kurutikot an mensaheng mayo sa porma.

Hulyo 30, 20079:56 n.a.

BOOK ON MY TABLE THIS WEEK

2007-07-29T02:33:00.000-07:00

Ini an libro sa sakong lamesa na binabasa ko during break time. Haloy na akong dai nakakasurat poon kan matapos ko an Masters. DRAINED ako! Kaya sa ngunyan, nag-eenjoy lang muna akong magbasa. Pigti-tripan ko ngunyan an "Neighborhood Odes" kan Mexican-American poet na si Gary Soto.

purbar

2007-07-23T07:14:00.000-07:00

purbar baya!su pagbisita sa malacanang. nakatunggit baya ki diit na grasya!

paglulunsad ng SUBVERSO

2006-11-20T20:46:00.000-08:00

Paglulunsad-Aklat ng Subverso: Mga Tula at Kuwento Laban sa Pulitikal na Pandarahas

Mykel Andrada, Joi Barrios at Rolando B. TolentinoMga EditorNobyembre 23, 2006 (Thursday), 2-5pm, Claro M. Recto Hall, Faculty Center, U.P. Diliman

Mga Manunulat at Artistang Nag-ambag:

Bayani S. Abadilla • Aurelio S. Agcaoili • Mila D. Aguilar • Rio Alma • Mark Angeles • Monico M. Atienza • Romulo P. Baquiran • Don Belardo • Herminio S. Beltran, Jr. • Kristoffer Berse • Ian Rosales Casocot • Dexter B. Cayanes • Piya Cruz Constantino • Gary Devilles • Iris Pagsanjan-Estrera • Tom Estrera III • Eugene Y. Evasco • Melecio Fabros • Jayson Fajarda • Edel E. Garcellano • German V. Gervacio • Genaro R. Gojo Cruz • Vladimeir B. Gonzales • Kenneth Roland Al. Guda • Lisa C. Ito • Estelito B. Jacob • Jose F. Lacaba • Bienvenido L. Lumbera • Cynthia Nograles Lumbera • Maricristh Magaling • Rogelio Ordoñez • Will P. Ortiz • Roselle V. Pineda • Axel Pinpin • Nonilon V. Queaño • Peye Rana • Alexander Martin Remollino • Elyrah Loyola Salanga • Romulo A. Sandoval • Ina Stuart Santiago • Lilia Quindoza Santiago • Soliman A. Santos • Prestoline Suyat • Tomasito T. Talledo • John Iremil E. Teodoro • Enrico C. Torralba • Renato O. Villanueva

AN HARONG MI

2006-10-26T00:57:00.000-07:00

An harong mi, sadit sana
pero malinigon
sagkod sa kusina.

Ta amay na aga
si Nanay nagsisigid na,
ako nanrurulukot na,
nanpurunas na
dangan atyan malampaso pa.

Si Tatay man nagsasakdo na
nganing si Manay
makahugas na
asin si ‘Tay Fernan—
Bako ko man tunay
Na tatay,
(mala ta gusto an apod
nanay)—makalaba na.

Siring kan dati
tabang sinda ni Tatay:
yaon si Tatay sa likod
ni Tay Fernan,
nagkikiritikan,
nagtatarapakan sabo
mantang kinukuruso
an samong mga bado.

Mantang si Nanay
pag nadadangog
an saindang hagalpakan
minahangos na lang nin
halawig.

Aroatyan,
matrabaho na sa parlor
si Tay Fernan.
Dakol an datong pag-uli:laen ki Nanay,
laen sako, laen ki Manay.
Espesyal pirmi ki Tatay.

An harong mi, sadit sana
pero malinigon.
Malinigon.
Malinigon.

Oktubre 6, 2006
Revised:
Oktubre 20, 2006
Hotel Venezia, Legaspi City
7:36 n.b.

BOOK LAUNCHING

2006-10-16T05:21:00.000-07:00

Maogma si banggi kan Oktubre 14. Sarong libro na naman an piglansar tanganing dusukon nin mga obra kan mga Bikolano an mga libruhan sa laog asin luwas kan satong nasyon. Inilansar an librong "Socorro Federis-Tate: Her Stories" sa Lolo's Bar. Nagbarasa sinda Marge, Y De los Trino, asin Eric Lagdameo. Emcee asin organizer si Tito Valiente. Katabang si Sir Rudy, Selina saka ako. Nag-atendir si Mayor Jess, Bise-alkalde Gabby. Yaon man an historiador na si Danny G asin kadakol na importanteng bisita.

TABAGAN

2006-10-08T21:12:00.000-07:00

Hare na maghibi!

Madya, garo lingaw ka na
na an pagka-ika,

Mga hinawing kawayan
na binugkos kan liputok
kong pagkamoot.

Si satong mga banggi,
kun saen nagbabayle
an mga bituon sa langit,
pulidong sapsap na huyom.
nagbabalod na kagayunan,

Malumhok ini sa palad,
daing salugsog sa palad
isiring sa sakong daghan

mantang luway-luway,
nagtatalanhok sa satong mata,
mga ritmo, mga magaya-gayang
kiwad asin pag-agrutong.

An kada itok kan tansi,
haloy na harapagan ta
sa maimbong na ba-sog,
daing lanit an doot.

Hare na maghibi!
Hanggan ngunyan,

luway-luway,
pasaro-saro,
isinusulok ko an mga sira,
tanda na dai nawawara,
dai natatapos, dai nagagadan
an bulanos tang pagkaminootan—

garo pulidong tabagan.

Oktubre 6, 2006
3:45 n.h.

SAGRADA FAMILIA

2006-10-08T21:11:00.000-07:00

Dai ko na nariparo—
Napasa na palan
Ining istatwa
Kan Sagrada Familia.

Dai ko na nariparo
Poon pa kan maghali si agom.
Poon pa kan makanood si Nonoy
Na maghithit nin rugby.

Kaya pinulot ko an natugping payo,
Dinukot ko an natipak na hawak.
Sinugpon ko an nasuway na mga bitis.

Ibinalik ko sa altar
Kataid an ibang istampita.
Nagtalanhok an sakong hiling;
Nadangog ko an lagatak
Kan saindang mga bitis.

Nabilog na an sakong pangadyi.

Marso 18, 2006
9:50 n.b.

Finalist of 2006 Premio Tomas Arejola Named

2006-09-04T02:50:00.000-07:00

By Cora A. Arejola

Thirteen literary pieces and seven collections of poetry have been shortlisted for the 3rd Premio Tomas Arejola para sa Literaturang Bikolnon. This was announced by Carlo Arejola, managing director of the Arejola Foundation for Social Responsibility, the pioneering spirit behind Bicol’s premier literary prize.

Cited in the novel category are:

“Introibo Ad Altare Dei” by Carlos A. Ojeda
“Badas ni Satanas” by Otello L. Santiano, both of Naga City.

The shortlisted collections of poetry include:

“Mga Rawit-dawit ni Padre Cabalquinto” by Fr. Philip Francis R. Bersabe of Naga City, “Karangahan” by Jaime Jesus U. Borlagdan of Tabaco City, Albay,
“Folio” by Victor Dennis T. Nierva of San Fernando, Camarines Sur,
“Dios Marhay na Aldaw” of Honesto M. Pesimo, Jr. of Naga City,
“An Pirang Aram Ko Manonongod sa Saimong Ngirit” of Edgar A. Ramores of Naga City,
“Sa Gapo kan Nakaagi” by Jericho H. Rabadeo of Calabanga, Camarines Sur,
“Aripompon nin Kapapadayawan” by Otello L. Santiano.

The finalists for the short story category are as follows:

“Ibalong 2080” by Estelito B. Jacob of Camaligan, Camarines Sur
“Anghel sa Dalipay” by Austin John M. Ortinero of Goa, Camarines Sur,
“Kolor Takla an Agaw-Diklom” by Edgar A. Ramores
“Nagpalta an Dios” by Otello L. Santiano.

Cited in the essay category are “Bingkay” by Fr. Philip Francis R. Bersabe
“Pagkahalo-halo saka Hegemonikong Direksyon kana mga Rimang Pang-igin
sa PNR Site, Siyudad nin Iriga” by Jose Jason L. Chancoco of Iriga City
“An Bikolano” by Honesto M. Pesimo, Jr.

Short Stories For Children

"Paghuba sa Magayon” by Adrian V. Remodo of Lagonoy, Camarines Sur.
“Sabi ni ‘Pay” by Nestor R. Alagbate of Jose Panganiban, Camarines Norte
“An Rosas sa Disyerto” by Jericho H. Rabadeo

Authors of the said cited entries will each receive a framed Diploma of Merit in a gala awards night on September 12, this year, 7 p.m. at the Naga City Youth Center. The best entries, to be named in said occasion, will be awarded P2,500 and gold medallion. A grand prize winner shall then be chosen from among the said category winners, who shall then receive 10,000.00 and the Premio Tomas Arejola statuette.

To make the said contemporary Bikol writings available to the reading public, the cited entries will be posted at http:// oragonrepublic.com. starting Sept. 1, as part of the Premio para sa Parabasa, a readership prize aimed at meaningfully involving the public by making available for their critical appraisal the best entries submitted to the Premio. Three literary criticisms will be chosen to receive a writing fellowship to 4th Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat-Bikol and other prizes. Please email info@oragonrepublic.com for more information.

Apart from the Premio Tomas and the Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat Bikol, the Arejola Foundation for Social Responsibility also spearheads the Aldaw ni Ludovico outreach program in Minalabac, which commemorates the 1900 ascension of Gen. Loduvico Arejola as over-all commander of Ambos Camarines and Catanduanes during the Filipino-American War. The literary prize is named in honor of a patriot, writer and leading member of the Propaganda Movement, and is co-sponored by the Naga City Government and the Raul S. Roco Library this year.

PABASAng Berso sa LANGAG, MAORAG!

2006-08-11T01:02:00.000-07:00

It was such a night! The Kabulig-Bikol Writers Group held a poetry reading dubbed as PABASAng BERSO last August 12, 2006, 6:00 to 10:00 pm at Sa Langag located at Bagumbayan Sur, Naga City.

The poetry reading was one of the cultural activities attended by fourteen graduate students of the De La Salle University as part of their educational tour in Camarines Sur and Albay. These students were literature majors studying Bikol Literature under Professor Paz Verdadez Santos, author of the book HAGKUS: 20th Bikol Women Writers.

Writers who read their masterpieces were Bikol NCCA Council Member Rudy Alano and his wife Selina, AdeMU professor and Business Mirror columnist Tito Valiente, Ford Fellowship grantee Frank Penones Jr, Oragon Republic Bikol editor Jose Jason L. Chancoco, JAFW and PTALB Organizer Carlo Arejola, Tigsik Queen Aida Cirujales, UP Writing Workshop fellow Marissa Casillan, Gawad Ka Amado Awardee Honesto M. Pesimo Jr., PTALB Grand Prize winner Rizaldy Manrique, NCCA UBOD Project Grantee Estelito B. Jacob, play director and poet Bernardo Miguel Aguay Jr, and the new budding poet Edgar Ramores.

Other guests in attendance were academicians Dr. Cyril Conde and Sarah Balane of Ateneo de Naga University.

A short viewing of the documentary of Bikol literay activities was shown before the start of program. The documentary, prepared by poet-fictionist Rizaldy Manrique, includes short footages of Juliana Fajardo Writing Worshops, Premio Tomas Arejola Para sa Literaturang Bikolnon Awarding, Poetry Readings, Book Launchings and other literary events.

Estelito Jacob, Kabulig-Bikol president, was the master of the ceremony.

The backdraft used in the occasion.

Frank Penones listens to Tito Valiente reading poems in Masbateno.

Boboy Aguay reading his poems on love and being in-love.

AGNUS PRESS RELEASES FIRST BOOK BY VETERAN BIKOL POET

2006-08-07T03:08:00.000-07:00

Prize-winning writer and Ford Foundation scholar H. Francisco V. Peñones will finally launch his first-ever title. Under a new Publishing Firm, the Agnus Press, RAGANG RINARANGA will showcase 52 Iriganon poems along with their English translations.Also a distinguished visual and performance artist, Peñones was a UP National Writers Workshop fellow for Bikol poetry. His works have appeared in Asiaweek, Ani, Mantala, HomeLife, Hingowa, Bangraw, Salugsog sa Sulog and other important publications and journals. He runs a column for the Bikol Reporter and edits its Bikol poetry section. He has won the Pedro Sabido Award for Creative Writing, Sumagang Award, Catholic Mass Media Award and the Premio Tomas Arejola para sa Literaturang Bikolnon.Launchings will be held on August 10, 2pm at the Iriga City Hall and on August 11, 6pm at Lolo's Bar, Avenue Square, Naga City.

PABASAng Berso ASIN KABANGGIHAN

2006-08-02T23:27:00.000-07:00

Sa maabot na Agosto 12, 2006, may maabot na bisita, mga estudyante, gikan pang De La Salle University. An mga estudyanteng ini nag-aadal nin literaturang Bikol kun saen si ProF. Doods Santos an saindang maestra. Sa banngi kan petsang ini, magkakaigwa nin Poetry Reading na nginaranan na PABASAng Berso. Maabot an mga minasunod na parasurat: Rudy Alano, Selina, Kristian Cordero, Frank Penones Jr, Honesto Pesimo Jr, Cely Delgado, Marissa Casillan, Esting Jacob, Jason Chancoco, Rizaldy Manrique, Edgar Ramores asin iba pa.

Igwa man nin KABANGGIHAN sa petsa 15, 2006 sa Conspiracy Garden Cafe, sa Visayas Ave. Quezon City. An banggi orolay-olay, rawit-dawit asin kun ano pa manungod asin sa Bikol sana. Dangog ko, maabot sinda Marne Kilates, Abdon Balde, Ricky Lee asin iba pang higante sa literaturang Bikol.

Musna! Atendir kita!

KURUBKUTOB

2006-08-02T23:16:00.000-07:00

Sa dyip, kugos-tuko
sa boypren
an naka-uniform
na estudyante
mantang binabasa
an text message.

Sa kampus, ipinasa
ni Mam V____,
via bluetooth,
an Dolan Scandal.

Si kurubkutob
sa sakong daghan
bakong libog
kundi takot.

Halaba pa
an panahon.

Dakul pang osipon
sa cellphone
an mapakurubkutob
sa daghan
kan mga amang
naghahadit.

Agosto 3, 2006
12:30 n.u.

RAWIT-DAWIT, MENSAHE, ASIN TAGAY KI FRANK

2006-08-02T01:12:00.000-07:00

RAWIT-DAWIT, MENSAHE, ASIN TAGAY KI FRANK

2006-08-02T00:46:00.000-07:00

Kan Domingo, Hulyo 30, 2006, may rawi-dawit, mensahe, tagay, timok, lumay asin tapuyas an banggi sa pagtao nin kaogmahan sa mapa-Amerika nang si Frank.

Hostess an asensado nang kaiba kan Kabulig na si Issa. Nag-abot an mag-agom na si Sir Rudy asin Selina, an nagbabalik na sinda Tapy asin Mara Tapales, an taga-Lino-Brocka-setting na si Jun Pesimo, an walkathon-King-writer na si Egay Ramores, an Oragon/Dalityapi poetry editor na si Jason Chancoco, an Premio asin JAFWW organizer na si Carlo Arejola, an Tulalang Santigwaristang si Kristian Cordero asin an Brotherhood poet/fictionist na si Rizaldy Manrique. Naghatod man kalamay an Tigsik Queen na si Aida Cirujales.

Nagtext asin naghatod nin mga mensahe an mga dai nakaabot arog ni Maryanne Moll, Ben Escoto, Cely Delgado, Vic Nierva, Jo Bisuna, Noel Dorente, asin Doods Santos.

MGA MENSAHE

We live with borrowed limbs of time
For us to dance the rhythm of our life.

--Rudy and Selina

An oragon na FPJ will do us proud in the US. Orag-oragan mo an war freak na Bush.

---Doods

An mga rawit-dawit ni Frank asin pagsabuhay nya kaini dakulang giya asin inspirasyon sako. Sige, padi, layog na! Ipahiling an orag kan Bikolano sa Amerika!

---Zaldy

Tigsik ko ading si Frankie,
Mig-iyan sadto i nyebe
Magjacket, sa agnuw, pwerte.

---Vic

An boses kan kadlagan maduman na sa kalantadan;
An kahiwasan makalula, an puro kan kinaban matarom.
Dakul an Herodes. Dakul an Salome.
Magbalik ka na an liog nakatakod sa liog.

-Kristian

Padagos na magsurat para sa katotoohan asin ikakarahay kan banwaan.

--Jo

My most sincere gratitude for waking up the literati in me. My hope that the grant will bring honor to Bikol literature. My wish for your safety while away.

---Ben

An mabansay na artistang Bikolano.

---Jun P.

Sa paghale mo saro ka nang literatteur, sa pagbalik mo mawot ko na saro ka nang Pulitzer Prize winner for literature.

---Cely

Sa paghali mo, dakul an mapupungaw . Bata maugmahon kang kakawat-kawat. Bago ka maghali tumangad ka sa aldaw nganing tanaw mo an mga ngirit ming maghahalat,magpapadangat. Kulibat ko palan, Frank, wara duman ki balaw. Warang piling manatok asin tilmok na maharang. Ugaring kun an pagnamit mo duman masalawsaw. Basaha sana ki rawitdawit nganing dai ka maghirilang.

---Noel

Gipaw tingog Bikol,
Gipaw Bikol sa US.
Mabalos, Frank, sa gabos.

--Esting

Ika Manoy Frank, Uragun.
Ika liwanag sa diklum,
Dawa bugas na tinutung,
Talagang papuputiun.
Diri sana magpabitik
Sa mga blondieng babaknit
Ta di matapus a thesis
Ta ipasungkat ki misis!

---Jason

MGA TIGSIK NI AIDA KAN BANGGI

Tigsik ko si Frank na bigotehon
Na maduman na sa ibang nasyon
Pagbalik kaiyan orog na mauragon
Kaya urgolyo tang mga Bikolnon.

Tigsik ko an kalamay
Na mapulot na marhay
An makakan kayan
Biyong minahakay
Ta iyan nakakalumay.

BICOL WITERS' NIGHT 1

2006-07-20T00:17:00.000-07:00

Maogma an banggi sa Lolos Bar kasubanggi, Hulyo 19, 2006, nin huli ta naiiba an atraksyon sa entablado. Imbes na sonata an madangog kan bangging idto, mga rawit-dawit, tigsik, debate asin iba an nadangog asin nadalan kan mga suki asin bisita kan Lolo's Bar.

Nag-abot asin nagbasa sinda Frank Penones, Kristian Cordero, Honesto Pesimo Jr, Jason Chancoco, Marissa Casillan, Aida Cirujales, Dennis Gonzaga, asin an saindong lingkod.

Nag-abot man si Rizaldy Manrique na nag-cover kan aktibidad asin mga bisitang staff kan The Pillars kan Ateneo de Naga University, mga mommy kan Mom's Radio asin syempre an mga organizer, an oragon republic ni pinangenotan ni Fer asin Sheila Basbas.

Apwera sa documentor ming miyembro na si Aldy, yaon man an staff kan Bikol Espesyal nag-cover kan okasyon.

Mabuhay an Kabulig-Bikol! Mabuhay an Bikol asin an satong literatura!

BICOL WITERS' NIGHT 2

2006-07-20T00:04:00.000-07:00

Aida Cirujales

Marissa Casillan

Frank Penones Jr

BICOL WITERS' NIGHT 3

2006-07-19T23:56:00.000-07:00

Jun Pesimo Jr

Dennis Gonzaga

Kristian Cordero

BICOL WITERS' NIGHT 4

2006-07-19T23:55:00.000-07:00

Jason Chancoco

Frank Penones Jr

Congrats sa Oragon Republic, ki Fer asin Sheila Basbas, ki Jason Chancoco, sa Kabulig Bikol asin sa Lolo's Bar sa maogmang banggi nin rawit-dawit!

GRAVE OF THE FIREFLIES

2006-07-19T23:33:00.000-07:00

Grave of the Fireflies

An magtugang na Seita asin Setsuko.

Yaon sa liwanag kan aninipot an ogma, kasing ogma
kan mga nasa mata nin Setsuko. Alagad an trahedya
kan giyera nagtados kan mga silyab sa diklom. Nagin
bangging mayo aga an makangirhat na trahedya.

Tama si Selina. Makapahibi man nanggad an anime na ini. Dawa ini cartoons, bako siyang pang-aki sa hiling ko. Ini lang an cartoon movie na nagrabsing kan sakong daghan.

SECOND RATE TRYING HARD COPYCAT OF PEQUE GALLAGA’S SCORPIO NIGHTS

2006-07-12T21:43:00.000-07:00

Nabigla ako kan sarong South Korean movie na dinerehe ni Jae-ho Park kan dalanon ko ini kasubanggi—diit sanang eksena an pinag-iba sa Scorpio Nights ni Peque Gallaga!--Sekyu na nag-uuli nin matanga, nagdudurog sa agom nin mayong pagmate, dangan igwang parasirip na nagprobar magsaliot sa sekyu, dangan nakapasa, dangan nadiskubre kan babae na bako idto si agom niya, dangan nagusto si babae, dangan nadakop kan si sekyu an duwa, dangan ginadan mantang nagseseks. Kundi, halat, bago ka man masurang arog ko, istoryahan ta ka na muna kun pano ko ini nadiskubre.

Nagigin pusikit asin agit-agitan na lugod ako sa mga Korean Movies asin sa ano pa man na Asian movies. Dinadaog na daa kaya kan mga Koreans asin iba pang Asian producers an Pinoy sa paggibo nin obra (sabi ni Tito Valiente kan magpa-meeting ako sa Kabulig kan Domingo, Hulyo 9, 2006).Kaya kan Lunes, naghanap ako nin mga Asian Movies sa bulwagan nin mga Pirata. Dai ako nakakua kan si titulo kan Korean movie na pirit kong ginigirumdom an titulo asin hinuhunang magigirumduman pag nakanumpong ako sa bulwagan. Alagad mga collection nin mga Japanese erotic movies asin Korean erotic movies an sakong nanumpungan—palibhasa dai ako tatao magbasa nin Japanaese asin Korean characters kaya ulay ko parareho sana Japanese, tsk! tsk!

Nakakaalarma asin nakakadisturbo an mga titulong “Ai No Corrida” na may sub-title na “In the Realm of the Senses” asin an Japanese movie na “The Pillow Book”.

Frustrated man ako sa nagraraot-raot na koleksyon kan Korean movies na mawot ko kutang madalan arog kan “Se Jishi Kong” na may sub-title na “Scandal” asin an “Noksaek Uija” na may sub-title na “Green Chair”. An sulamenteng guminana sana asin unikong nadalan ko iyo an “Ai de Sefang” na may sub-title na “Summer Time”.

Diputa! Nabigla ako kan aban-aban mantang iniitindi ko an istorya kan nagraramong Koreano, biglang nagsirip an lalaking karakter na nakaistar sa second floor kan simpleng harong(boarding house) asin nahiling an bagong abot na sekyu na dagos huminuba asin kuminasta tulos sa babae. Sarong posisyon an entrada kan sekyu asin an routine na ini madaling natandaan kan parabaksyo. Sabi ko, punyemas! Gallaga ini! This is nothing but a second rate trying hard copycat of Scorpio Nights! Kaya, nagkakagaw-kagaw kong dinalan an haros scene by scene na Korean version kan Scorpio Nights!

Igwa lang binagong porsyon sa istorya. Kaya nagsurf ako sa internet tanganing aramon an iba pang impormasyon manungod sa kauragan kan pelikulang ini. Naghanap ako nin rebyu asin dai man ako nanralata sa kahahanap. Sabi sa sarong rebyu, kaipuhan ta daang intindihon an nakaagi kan Korea dekada 70 asin 80 ngarig maintindihan an pelikula. Mala, uya an sarong excerpt kan sakong nadiskubre:

Like many South Korean movies made by baby boomers that lived through the democracy movement of the '70s and '80s, "Summer Time" owes its core premise to the Kwangju Incident. History informs us that the South Korean city of Kwangju, in 1980, became a major staging point for student protestors demanding true democracy from its succession of military dictators. Back then, South Korea was a democracy in name, but not in practice. (It wasn't until 1991 that the country's President was finally elected by the people.) The incident ended badly, with casualties in the 100s (some say thousands), and student protestors forced to scatter across the country or risk being arrested.

Alagad duda akong may nakasumbong na ki Park ni pinirata niya an plot kan pelikula ni Peque Gallaga. Basaha an an rebyung ini:

0 out of 1 people found the following comment useful:-This is a good movie, 23 April 2003Author: yojimbo999 from Earth

Don't listen to the other reviewer, he doesn't know what he's talking about. This movie is basically an allegory to the situation in South Korea during the '70s and '80s, and the presence of the student (a democratic rights protestor) who flees to the countryside only helps to bring this home. The wife who is imprisoned in her home and the husband, who is a security guard, are the embodiment of the South Korean people (the wife) and the South Korean government/establisment (the husband). The student is burgeoning democracy. It's when the student finally touches/comes into contact with the wife, that the wife begins to realize that her situation (one of imprisonment) is now how she should live. With the student's presence, the wife is able to break free of her husband's stranglehold. Where once she was content with the status quo, she is now striving for something more. So too was South Korea during the '70s and '80s. Anyone who has studied South Korea would know this. Anyone who hasn't will think the film is meaningless.

Sa istorya kaya sagin, nagkaaki si babayi na dai dinagusan na badilon kan si sekyu na naghugot ngani sa luwas kan harong para duman gubuhon an dramatic suicide niya ( paghuna lang kan direktor na mas dramatic, pwe!), asin an nagin aki kaidtong babaying ago kan sekyu nagdakula asin inataman kan dating reklamador na nasa kataid-harong (reklamador sa mga parasirip!). Nagpaligis sa tren an agom kan sekyu asin bakong siring ki Peque Gallaga na dagos ining nagadan matapos an pan-ultimatum na sexcapade kan naghugot niyang agom.

Pirit kong inintindi an an mga characters na Korean asin mayo man lang akong napurot na impormasyon-- kun ini baga binase man nanggad sa obra ni Peque Gallaga o ano baga. An sulamenteng naintindihan ko, idtong Copyright date na 2001. Kaya nag-research ako: Uya pa an sakong nakuang rebyu na pwedeng masabi nindang mayo sinda pagkaaram kan mga pelikula sa Pilipinas:

The main character in "Summer Time", Sang-ho, confesses to being only a minor participant in the incident, but he is nevertheless on the run. Seeking shelter in a small town in the countryside, Sang-ho (Su-yeong Ryu) ends up on the second floor of a boarding house. Hiding and biding his time until things cool down enough in the cities for him to return, Sang-ho discovers the married couple living underneath him and their odd relationship, all visible through holes in the floorboards.
Although the husband treats the wife as if she's a prisoner and padlocks the apartment whenever he leaves for work, the wife doesn't seem especially resentful of the situation. Being that he's a young man with raging hormones, Sang-ho easily becomes entranced with the beautiful wife. (The movie never introduces the husband and wife by name; even Sang-ho's name is not revealed until much later in the film.) Sang-ho becomes so aroused by the couple's daily couplings that he uses a stroke of luck (the husband loses his padlock key) to sneak into the apartment and make love to the wife. (The wife normally has her back turned during sex.) But even when the wife discovers Sang-ho's identity, she doesn't push him away; instead, the two begin a steamy affair.
"Summer Time" is a drama spiced up with heavy doses of eroticism, and its numerous displays of frank sexual encounters between the husband and wife, and the wife and the student, can be seen as a direct result of the Kwangju Incident, 20 years later. The change of power in South Korea, and the opening of more liberal ideals have led to a sort of sexual revolution for the former hermit kingdom. Lately South Korea has produced some very erotic works, and sometimes one gets the feeling the suddenly abundant display of celluloid sex is more about the newfound allowance of such a product rather than a need for them.
What "Summer Time" does, and does well, is use the married couple as a microcosm of what's taking place in South Korean history in 1980. The husband (Cheol-ho Choi) is an ex-cop (re: the establishment), fired because of his involvement in police corruption. The wife (re: the citizen) was rape by the husband as a young girl, and for the sake of status quo (or perhaps because she just doesn't know any better) has ended up as his wife and prisoner. The movie doesn't seem especially interested in talking about how the couple ended up as they are now, but rather where they're going.
Director Jae-ho Park and writer Jeong-hak Lee have crafted the husband and wife characters in order to create parallels with the political unrest in the country. Through the wife's relationship with the student, the wife begins to discover an awakening; her formerly docile existence becomes a prison whereas before it was simply life and she knew no better way to live. The film's ending, when the husband discovers the adultery, drives home the point the filmmakers were going for. Yes, the whole thing is done rather obviously and perhaps without enough subtlety, but maybe that's the only way to do it so the audience won't be confused as to the point of the film.
Lead Ji-hyeon Kim offers the movie its smothering sexuality and heart. The actress is gloriously beautiful, naked or otherwise, and although director Jae-ho Park's insistence on shooting close ups of various parts of her body left me a little uncomfortable, Kim still shines in every scene she's in. As the student, Su-yeong Ryu is too stilted of an actor (although he's still young), and certainly holds no candle to the older Cheol-ho Choi, who plays the self-loathing husband whose life has crumbled because of his own greed and corruption.I would never dream of comparing "Summer Time" to the terrific "Peppermint Candy", even though both movies deal with the same subject -- that is, the aftermath of the Kwangju incident. The explicit sex in "Summer Time" may turn some people off, and perhaps there is too much of it for its own good. The point could have been made without so much skin, but who am I to complain when the skin is as beautiful as Ji-hyeon Kim's.

Ay, imposibleng dai nadalan ni Park si Scorpio Nights asin dai siya impluwesyado kaidto.

Dawa ano pa pating sabihon ninda. Dawa ika, dalanon mo, makapagsasabi ka!

Ini lang an masasabi ko: An Pinoy mahilig man kan gaya-gaya arog kan “Tatay Nick” na korupsyon kan titulong “Titanic” o “Starzan” na korupsyon man kan “Tarzan”. Alagad an mga ini, kakapayan sana asin mayong ibang intensyon kundi magpangisi lang. Alagad ining “Summer Time” na ini na seryoso pati an approach sa istorya asin ginibo kan 2001 sana--lusi! Tapirangon ka man lugod ni Peque, 'jeponyadong' Jae-ho Park ka! Napeke ako!

Marupit, Hulyo 12, 20061:42 n.a.

SUPERMAN RETURNS

2006-07-12T20:40:00.000-07:00

Sa saimong pagbalik,
takyas an walang takyag,
tukod an too sa tungkod,
nagkikiri-kilay, sinasakit
makihasugan sa aro-aldaw
na kalaban.
Nakakapiot nin daghan
lalo kun sindang may mga mata
nagbubuta-butahan.

Nagsarumson na sa bilog mong hawak
an gabos na karaotan nin buhay--
nahihiling ko sa saimong murit,
nakakapa ko sa saimong musing,
nasisinghot ko sa saimong parong.

Dinadaguso mo an init asin ribok.
Barari kang naghahanap nin limpoy,
barari kan naghahanap
nin matutukawan ta tibaad
pagragdak kan piso na sasaluhon
kan nagtatarakig mong kamot,
sapar na ining kusog ngarig ilayog mo
an kaginhawan sa masakit na buhay

mantang nagkakara-kalayo,
mantang nagkukurab-kutab
an "S" sa saimong daghan.

Ika na an bagong Superman!

Hulyo 13, 2006
8:55 n.a.

3RD JFW WORKSHOP PHOTO ALBUM

2006-06-01T20:10:00.000-07:00

Paggawad nin sertipiko ki Allan Popa, an bisitang
tagataram sa ikatolong JFW na ginibo sa CSSAC.

Si Luther, Issa, Jason, Esting, Jo, Carlo asin Judge
Arejola.

Si Walter, Noel Dorente, Allan Popa, Jimple asin
Jason.

Nag-iwal kamo Allan ni Jimple? Ahh,.. dai man!

LAKANDUPIL GARCIA, "FEEL NA FEEL" SA UNC

2006-06-01T20:00:00.000-07:00

Nagtao nin lektura asin worksyap an propesor kan DLSU, Dasma, na si Lakandupil Garcia sa UNC kan Mayo 30-31, 2006. Pinagpartisiparan ini nin mga maestra na gikan sa man-iba-ibang rehyon. An Seminar-Workshop manungod sa Wika asin Panitikan.

DANTON SA BIKOL

2006-06-01T19:57:00.000-07:00

Nagbisita sa Bikol an saro sa mga marhay na parasurat
sa Pilipinas--si Danton Remoto. Si Danton an editor kan
antolohiyang Ladlad 1 asin Ladlad 2 asin igwa man siyang
nagkapirang libro nin rawitdawit sa Ingles asin Filipino.

An Philippine Star columnist na si Danton Remoto
sa halipot na orolay-olay kaiba an miyembro kan
KABULIG.

Si Danton kaiba si Luther, Frank Penones asin Jo Bisuna.

KULTURANG BIKOLNON

2006-06-01T19:39:00.000-07:00

Naoogma kami na igwang porsyon sa selebrasyon kan KAOGMA an manungod sa Kulturang Bikolnon. Igwa nin kontes sa Rawit-dawit, Osipon, Leyenda asin Tigsik kun saen naimbitaran an saindong lingkod kaiba si Jun Pesimo asin Jason Chancoco. ginibo ini sa DepEd, Pili kan Mayo 24, 2006.

Si Jun asin jason sa papili kan pinakamarhay na
rawit-dawit, leyenda, osipon asin tigsik.

An saindong lingkod matapos an pagyaba-yaba
sa Capitol, nganing mahiling an magagayon na
dalanon sa Kaogma.

Ma-rawitdawit an Sarong Banggi

2006-03-29T23:59:00.000-08:00

Inaagda kamo sa Ma-rawitdawit an Sarong Banggi sa Peninsulares Library Cafe (435 Dalan Rizal, Kabangan, Lunsod Legazpi) sa Webes, 30 Marso 2006. Babasahon kan nagkapirang kagsurat an saindang mga rawitdawit. Maghapit tabi, 6 sagkod 10 na banggi. Paki simbag po: tel 480-4888; cp 0928-778-8347; e-surat laurelpenaranda@lycos.com

You are invited to A Nightful of Poetry at the Peninsulares Library Cafe (435 Rizal St, Cabangan, Legazpi City) on Thursday, 30 March 2006. A number of poets will read their own poetry -- in the Bikol language. Drop in between 6 pm & 10 pm. RSVP: tel 480-4888, cp 0928-778-8347; e-mail laurelpenaranda@lycos.com

AN HAMAG NA RAWIT-DAWIT INI

2006-03-19T22:01:00.000-08:00

An sabi ko ki Luis Cabalquinto,
habo na ako
ta napeperwisyo na an trabaho ko,
naaanggutan na ako kan agom ko.

Kundi an hamag na rawit-dawit ini,
pati isususok sa payo ko.

Garo baga idtong matanga
na habo ko nang matungka
ta pirit iniintindi an pelikulang luma
ni Alexander Dovzhenko.
Garo baga an banggi, banggi sana,
habo nang paubuton nin aga.

An hamag na rawit-dawit ini,
nagkaka-ensomia pati ako.

Garo kaya idtong matanga
na habo ko talagang matungka
ta tubod-tubod ako sa nobela ni Dan Brown.
Kan bangging idto pati encarta
dinisturbo na, mga libro
sa Humanities kinunsulta,
sa internet nagsurf pa, dangan
binasa na, tig-print pa.
Garo habo lamang an diit na detalye
mawara o dai maintidihan.

An hamag na rawit-dawit ini,
dai ko pati madaya-daya.

Mala ta dai ako makahambog
na an bolpin mayong tinta
o an monitor kan kompyuter pasa.
Garo baga idtong inalok kang kumakan,
na biyo ka nang nagtitilam-tilam,
kundi lang sa kasupugan,
si alok biyong pinipiling-pilingan.
Idtong grabe an panghinayang,
idtong naghahalat na alukon giraray,
pipiriton dangan supog na makakan.

An hamag na rawit-dawit ini,
dai ako inuuntukan.

Tinatakluban ko na ngani
an payo ko nin ulunan;
tinamungan ko na ining
matang pirong kuta kundi mata man.
garo baga mga sagin-sagin,
garo kara-karawat,
idto bagang hara-harambugan.

An hamag na rawit-dawit ini
ta pinabuhat ako sa pagkahigda.

Pinabuhat ako. Hamag sanang marhay!

Marso 20, 2006
2:30 n.h.

SURAT HALI KI VINCENT

2006-03-08T22:35:00.000-08:00

Kan sarong aldaw, sarong surat an nagsorpresa sakuya. Sa enot pa lang na hiling, dawa dai ko pa nababasa an laog, sa hitsura pa sana kan envelope asin surat sa ibabaw kaini, naiisip ko na an kagsurat kaini, sarong estudyante kun bako siya hali sa elementary, sa high school. An surat hali ki Justis Vincent Cadag kan Jovellar, Guinobatan, Albay.

Sigun ki Vincent, mawot niyang makipag-amigohan sakuya. Gusto niya daang makatapos nin pag-adal tanganing matabangan niya an saradit niyang tugang na makatapos man. Sabi niya, namamate niya na may marhay akong boot (an sabi?!Hehehehe!). Sabi niya pa, lugod dai ako makalingaw mangadyi sa Diyos tanganing lugod antabayanan ako kan Kagurangnan sa sakong mga lakaw asin gibo(Ini talaga an tama, pagirumdom gayod ta nakakalingaw nang biyo!). Maogmahon basahon an surat. Kaya lang naisip ko, garo ngako gurang na akong marhay para maki-penpal sa arog ni Vincent. Alagad, habo ko man na ma-frustrate an aki kaya sa sunod na semana, ipapadara ko na saiya an sakong kasimbagan.

Sabi ni Vincent, nakua niya daa an sakong ngaran asin address sa sarong magazine. Duda ko, sa Home Life. Ini man lang kaya an magasin na igwang address kan kagsurat kan tulang napupublikar.

Bako ini an enot na beses na nakarisibe ako nin surat. Pangatulo na ini, kundi si mga naenot, pinasipara ko sana. Si saro sa Home Life man nakua si ngaran ko, si ikaduwa sa Liwayway. Mas natakot ako duman sa ika-duwa nin huli ta an tawong idto na nag-eerok sa Laguna mawot akong patubudon na an Diyos na sakong tinutubudan, paragadan, makasalan asin daing marhay na kabutan. Sigun saiya, si Rizal an dapat na bistuhon tang Diyos. Dai ko sinimbag an surat kan gurang na idto bako lang huli ta magkasuwayan an samong pagtubod, habo kong makipagdiskusyon manungod sa Diyos.

Si enot, mawot man maki-penpal. Asta nawara ko na baga si surat, dai ko na nasimbagan.

Ini si Vincent, nagpagirumdom sako kan sakong mga agi-agi kan panahon. Igwa man kaya ako kaidtong mga penpal-- si saro sa Dubai asin si saro man sa Mindanao. Kan high school baya, maogmahon na igwang kasuratan. Bali ka, pag igawng surat na gikan sa harayong lugar. naiisip ko kaidto, matbay an sistema kan gobyerno. An duwang harayuan na magkamidbid, nagkakaulay sa agi nin surat, sa agi nin koreyo. Alagad, nawara na sana bagang basang si sakong interes sa mga ini kan ako magfourth year high school na. Nakua ko man an mga ngaran kaidto sa Penpal Corner sa komiks.

Dai ka talaga makakasabi kun ano an maarabot sa saimong buhay. An mga arog kaining ki Vincent, mga bagay na kun hihilingon ta simple lang, o sabihon tang sadit lang. Alagad simple asin sadit na bagay na dapat ta man tawan atensyon. Mga bagay na makakapanglingaw kan satong mga aro-aldaw na gibo. Mga bagay na mabalik sato sa pagkaaki, mga panahon na gabos puro kaogmahan. Lugod an pagsurat ko ki Vincent, makatao nin inspirasyon. Asin lugod, dai niya ika-anggot an pagsurat ko manungod saiya sa blog kong ini.

Halaton mo an surat ko Vincent!

WEEKEND IN MARUPIT

2006-03-08T22:08:00.000-08:00

I
Sa lamesa, na dapat kakanan,
nakalatag an klas rekord,
kataid an nakalastikong eksam,
aktibidad sa laboratoryo--
nagkapirang lukot, nagkapirang seksyon.
Nakalatag man an pipirmahan
kan mga surat para sa magurang,
mga atendans na irerekord,
leson plan, skul register,
asayment sa masteral,
saka mga rerebisahon na minits
kan nagkapira nang miting.

Sa kataid kan lamesa, sa kuna,
labo an pungot kan omboy,
gustong magpakarga,
saka ta dai pa nagagaga an tsupon,
naubos nang maihian an katsa,
dai pa nakakalaba, dai pa nakakasapna.
Maabot na an agom na an pagtukdo
abot Sabado, asin aga kan Domingo,
nagkataon pa sa hapon na ito,
may PTA miting.
Mayo an katabang ta nagsadlayn.
Kaya an dinara sa harong na gibuhon,
dadarahon liwat sa iskul
tangarig tapuson.

II
Sa bag na luma asin nagtatastas,
may surat nin mg kontribusyon--
PTA pradyek, test peper, klas pradyek,
piktyur, toga asin iba pa.
Dangan, sa baba kwarta kaiba an surat na
"Boy, uya an saimong pamasahe, balon,
pambakal papel,pankontribusyon.
Nag-adal ka sa eksam?
Dai magbulakbol! Mahali ako ta malaba."

Sa lanob, nakasabit an polo kan agom.
Sa bulsa may reseta--tsek ap sa doktor
sa Miyerkules, bulong na iinumon
hanggan Martes, bayad sa parahilot,
sa makuang dahon na pangusgus. Sa salog,
lista nin pamahawan, mirindalan,
pangudtuhan, kataid an bil sa tubig,
kuryente pati inutangan na uring
asin bagas na gabos palya na an pagbayad.
Kaya dawa, inaabo, dawa hinihika,
malaba, maplantsa, ta an sweldo saiya ni Maam,
dai nang mapagkakaniguan.

III
An sabi kan adbertisment kan bulong,
"Sa panahon ngayon, bawal magkasakit!"

Marso 9, 2006
2:34 n.h.

SANTIGWAR SA UNC

2006-03-03T03:03:00.000-08:00

Si Kristian Cordero sa pagtao nin lektura manungod
sa pararawit-dawit bilang parasantigwar.

Naglansar si Kristian S. Cordero kan saiyang ikaduwang libro an "Santigwar" sa University of Nueva Caceres kan Pebrero 27, 2006. Inatendiran ini nin mga maestra nin literatura asin estudyante. Nag-abot man an nagkapirang miyembro kan Kabulig asin si Rudy Alano, Council Member for Literary Arts (Bikol), nagtao nin mensahe.

RATSADA 2006, RETRATO 2

2006-03-03T02:56:00.000-08:00

An mga nagpartisipar asin nagdalan sa Ratsada 2006.
Hali sa wala, Mrs. Taday, Issa Casillan, Frank Penones,
asin Rizaldy Manrique.

Si Randy Bacares asin Orly Marticio sa pagkanta kan
rawit-dawit kong "Sidok". Pigkanta asin rap man ninda
an "Pinagrok".

Si Boboy Aguay sa pagbasa kan saiyang "Balut" na
ikanaogmang marhay kan mga paradalan.

Si Aida Cirujales sa pagbasa kan saiyang mga rawit-dawit.

RATSADA 2006, RETRATO 1

2006-03-03T02:50:00.000-08:00

Si Vic Nierva sa pagbasa kan saiyang rawit-dawit.

Si Mrs. Nelia San Jose sa pagbasa kan rawit-dawit
ni Ben Escoto, an "May Sisang".

Si Frank Penones sa pagbasa kan saiyang "Pagkakan
ni Tinuktok".

Si Marissa Casillan sa pagbasa kan saiyang rawit-dawit
na "Utan".

Si Jun Pesimo sa pagbasa kan saiyang "Kapa ni Ina".